Zaledwie 9 km dzieli dworzec kolejowy w Damasławku od innego zabytku, który zobaczyłem w trakcie grudniowej wycieczki po zachodnim krańcu województwa kujawsko-pomorskiego. We wsi Żerniki podjechałem pod urokliwy i stary kościół pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny. Walory historyczne i architektoniczne obiektu zostały docenione już prawie 100 lat temu, przez wpis do rejestru zabytków w roku 1933. I nie ma się co temu dziwić. Kościół w Żernikach został zbudowany w 2 połowie XV wieku, choć – jak to często bywało – zastąpił starszą świątynię, drewnianą. Prawdopodobnie w czasie wojen szwedzkich kościół ucierpiał i został odbudowany w 2 połowie XVII wieku. Wówczas uzyskał barkowy szczyt. Wygląd obiektu zmienił się jeszcze znacznie w roku 1869, kiedy to dobudowano do niego od południa neogotycką kruchtę. To tyle, jeśli chodzi o rozbudowę; trzeba też zaznaczyć, że w 1753 roku wielki huragan zniszczył wieżę, której już nie odbudowano. Dla dzwonów wzniesiono w 1884 drewnianą dzwonnicę. Zawieszono w niej 2 dzwony – pierwotnie był to tylko odlany dla Żernik (wówczas miasta) w roku 1630 w Poznaniu, zaś po zakończeniu II wojny światowej zawisł obok niego dzwon z nieodległego kościoła ewangelickiego w Zrazimiu, opuszczonego po wojnie przez wyznawców. O tej drugiej świątyni także wkrótce nieco napiszę. A cóż takiego można zobaczyć wewnątrz kościoła żernickiego? Na pewno manierystyczny ołtarz główny z 2 połowy XVII stulecia, drewnianą chrzcielnicę z przełomu XV i XV wieku, poźnomanierystyczną ambonę z XVIII/XIX wieku, czy freski z 1573 roku, które ujrzały ponownie światło dzienne w 1978, gdy zostały odkryte podczas prac remontowych. Niestety, nie dane mi było zobaczyć tego kościelnego wyposażenia, gdyż drzwi do świątyni zastałem zamknięte. Ale i z zewnątrz jest ciekawie – o ile sama bryła kościoła nie przynosi może tak wielkiego zachwytu, to wzrok i uwagę przyciągają, wmurowane w kilku miejscach, płyty nagrobne, m.in. generała Jana Święcickiego (zm. 1813 – epitafium na elewacji otynkowanej zakrystii), żon Augustyna Skrzydlewskiego: Honoraty z Rynarzewskich (zm. 1819) i Józefy z Czachórskich (zm. 1837), czy miejscowego proboszcza, ks. Adolfa Paluszyńskiego, zmarłego w roku 1866 podczas epidemii cholery. Kościół w Żernikach przechodzi w ostatnich latach kolejne remonty, których efekty widoczne są także z zewnątrz – dzięki czemu odzyskuje swój dawny blask.

• Miejsce: Żerniki, gm. Janowiec Wielkopolski, pow. żniński, woj. kujawsko-pomorskie
• Geolokalizacja: 52.780223, 17.543949
• Wyznanie: rzymskokatolickie
• Diecezja: (archidiecezja) gnieźnieńska
• Dekanat: Damasławek
• Kalendarium: 2 poł. XV w. – budowa; 2 poł. XVII w. – odbudowa po wojnach szwedzkich (m.in. barokowy szczyt); 1753 – zniszczenie wieży podczas wielkiego huraganu; 1869 – dobudowa neogotyckiej kruchty od południa; 1884 – budowa drewnianej dzwonnicy obok kościoła; 1925, 1978, 1995, XXI w. – remonty
• Stan: bdb
• Możliwość zwiedzania: nie
• Inne: wpisany do rejestru zabytków 14.03.1933 pod numerem Ak-I-11a/284/33
• Źródła: Wikipedia, Wikipedia, mapy.zabytek.gov.pl, zabytek.pl, paluki.travel.pl, Andrzej Hermann, Henryk Miłoszewski (red.), Kanon krajoznawczy województwa kujawsko-pomorskiego, GALL S.C., Toruń 2017; OpenStreetMap
• Zdjęcia wykonane: 2025-12-29