Zastanawiałem się, czy ilość i jakość zdjęć mających zaprezentować – wraz ze słowami – ten wyjątkowy i wyjątkowo położony zabytek, jest wystarczająca. Uznałem, że tak, trochę w związku z mijającym rokiem i czekającymi podsumowaniami, wśród których znajdą się pewnie i te dotyczące odwiedzonych w 2025 roku miejsc, zwłaszcza najciekawszych i najbadziej wyjątkowych. A schronisko „Samotnia” położone w Kotle Małego Stawu w Karkonoszach dwukrotnie mnie zachwyciło. Pierwszy raz dotarłem do niego z Żoną, podczas lipcowej wyprawy – powrotu ze Śnieżki do Karpacza. Drugi raz odwiedziłem „Samotnię” z Tatą, gdy wędrowaliśmy w październiku, niemal cały czas w deszczu, a w Kotle Małego Stawu nawet w śniegu. „Samotnia” faktycznie udzieliła nam schronienia – i tak jest tu od wielu już lat. Pierwsza wzmianka o budynku w tym miejscu pochodzi z 1670 roku. W drewnianej chacie mieszkał z rodziną strażnik stawu, należącego wówczas do Schaffgotschów z Cieplic. Pilnował hodowli pstrągów, hodował górskie kozy i krowy. W 1831 roku właścicielem chaty został Häring. Jego syn Karol zdecydował o rozbiórce chaty (dokonał tego w roku 1872) i budowie obiektu z przeznaczeniem na schronisko turystyczne. Wzniesiono je w 1883 roku. W 1891 odkupił je radca handlowy z Miłkowa – Heinrich Richter, po czym dobudował charakterystyczną wieżyczkę na dachu (zawieszono na niej dzwon z 1861 roku); na metalowej chorągiewce wiatrowej widnieją jego inicjały H.R. W 1918 roku nastąpiła ponowna zmiana właścicielska schroniska nazywanego „Teichbaude” („Buda przy stawie”). Nowi właściciele postanowili sprzedać parcelę pod budowę dużego hotelu i kolonii willowej. Na szczęście do tego nie doszło, przy wsparciu i kampanii Towarzystwa Karkonoskiego (Riesengebirgsverein), a nowym właścicielem został Franz Krauss, posiadający już schronisko na Złotówce. W latach 1922-1923 nastąpiła rozbudowa obiektu, kolejną przeprowadził w 1934 roku następny właściciel, Paul Hasse. Po II wojnie światowej budynek przejęło Polskie Towarzystwo Tatrzańskie (od 1950 roku schronisko stało się własnością PTTK). Pierwszym polskim gospodarzem został Stanisław Staroń, autor nazwy „Samotnia”. Najbardziej znanym gospodarzem „Samotni” zaś był Waldemar Siemaszko (1931-1994), prowadzący ją wraz z rodziną (po jego śmierci prowadziła schronisko do 2024 roku, kiedy to nastąpiła zmiana dzierżawcy). Budynek poddano wówczas remontom, modernizacji, organizowano tu wydarzenia sportowe i kulturalne. Tragicznie zmarły Siemaszko został uhonorowany tablicą pamiątkową na schroniskowej elewacji oraz nadaniem „Samotni” jego imienia. Moje dwukrotne odwiedziny zaprowadziły mnie wyłącznie na parter budynku, ale i tu poczułem niezwykły klimat i namacalną, długą historię, obecną choćby w starych niemieckich napisach na deskach, czy zielonym piecu kaflowym. Czy tam wrócę? Z pewnością! Nie tylko dla wyjątkowości „Samotni”, ale i dla przepięknych widoków wokół. I dla przygód – wędrówek, najlepiej w różnych porach roku.

• Miejsce: Karpacz, pow. karkonoski, woj. dolnośląskie
• Lokalizacja GPS: 50.748935, 15.702558
• Kalendarium: 1883 – budowa obecnego schroniska; 1891 – zmiana właściciela, budowa wieżyczki z dzwonem; 1922-1923 – rozbudowa; 1934 – ostatnia rozbudowa – powiększenie o północne skrzydło; 1966-2024 – schronisko prowadzone przez rodzinę  Siemaszko – liczne remonty, modernizacje, wydarzenia sportowe i kulturalne (pierwszy kierownik – Waldemar Siemaszko)
• Stan: bdb
• Inne: wpisane do rejestru zabytków 30.05.1980 pod numerem 640/J (01.10.2009 – A/1354/640/J)
• Możliwość zwiedzania: tak
• Źródła: Łaborewicz Ivo (red.), Schroniska turystyczne Karkonoszy i Gór Izerskich w Polsce oraz w Czechach, Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych oraz Archiwum Państwowe we Wrocławiu, Jelenia Góra 2015; mapy.zabytek.gov.pl, samotnia.com.pl, schroniskosamotnia.com, OpenStreetMap
• Zdjęcia wykonane: 2025-07-21, 2025-10-24