Jeśli cofnę się pamięcią do dzieciństwa i wycieczek do Warszawy, to przypominam sobie, że jednym z ważniejszych miejsc na mapie stolicy była dla mnie charakterystyczna kamienica zlokalizowana pod adresem Krakowskie Przedmieście 89 – znana lepiej jako kamienica Johna. Jej historia sięga 1. połowy XVII wieku, gdy wybudowano murowany obiekt na miejscu zabudowy drewnianej. Dość szybko, bo w czasie najazdu szwedzkiego, została zniszczona, a do 1669 roku odbudowana. Pierwsza ważniejsza przebudowa miała miejsce około 1750 roku, kiedy to jej właściciel – Ignacy Ludwik Nowicki, pełniący funkcję sekretarza królewskiego – zlecił przebudowę w stylu rokokowym z przeznaczeniem na kamienicę czynszową. Kolejna gruntowna zmiana dokonała się w 1868 roku – wówczas kamienica otrzymała wystrój eklektyczny oraz zyskała dodatkową kondygnację. W 1911 (lub 1919) przywrócono rokokowy charakter budynku. Rok 1939 przyniósł pożar i pierwsze zniszczenia obiektu, natomiast w 1944 roku kamienica Johna została zniszczona w aż 95%. W związku z budową trasy W-Z zdecydowano się rozebrać ruiny budynku, ale zarazem postanowiono go odbudować, wzorując się na… XVIII-wiecznych obrazach Canaletta. Przez szereg lat zmieniali się właściciele kamienicy, zmieniało się też jej przeznaczenie, czy biznesy, jakie w jej wnętrzach prowadzono. I tak np. w latach 60. XVIII w. prowadzona w jej wnętrzach była produkcja i sprzedaż artykułów żelaznych (przez Henryka Gaspara Munchenbecka, później przez Jana Hulkana), w XIX wieku przez pewien czas mieściła się w budynku m.in. księgarnia i wypożyczalnia książek, zaś już na początku XX wieku – m.in. sklepy, kantory i lecznica. Co ciekawe, na przełomie XVIII i XIX wieku rezydowała tu nawet policja. Jednak chyba najbardziej znanym nazwiskiem związanym z tą warszawską kamienicą był adwokat Aleksander John (czyt. Jon), właściciel od 1909 do czasów wojennych (nie udało mi się ustalić dokładnej daty), z którego inicjatywy przywrócono budynkowi rokokowy charakter. A co mieści się dziś w kamienicy i dlaczego jest dla mnie tak ważna? Dziś to siedziba m.in. Stowarzyszenia Pisarzy Polskich i Związku Literatów Polskich (przy czym należy pamiętać, że kamienica Johna jest dziś połączona z sąsiednią – Prażmowskich), natomiast od powojennej odbudowy piwnice kryją mechanizm schodów ruchomych, stanowiących cały czas atrakcję tego miejsca, dawniej rzadko spotykaną. Co ciekawe, schody pochodzą z ZSRR, zamontowała je ekipa radziecka, a sama maszynownia ważyła aż 160 ton! W 1997 roku schody te wyłączono, natomiast w 2005 roku uruchomiono ponownie, montując współczesny mechanizm, ważący już tylko 16 ton.

• Miejsce: Warszawa, woj. mazowieckie
• Lokalizacja GPS: 52.247057, 21.013104
• Kalendarium: 1 poł. XVII w. – budowa kamienicy na miejscu zabudowy drewnianej; między 1659 a 1669 – budowa nowej kamienicy po zniszczeniu w czasie najazdu szwedzkiego; ok. 1750 – przebudowa w stylu rokokowym na kamienicę czynszową; 1868 – gruntowna przebudowa z nadbudową o III piętro; 1911 (lub 1919) – restauracja w przywróceniem rokokowego charakteru; 1939 – pożar kamienicy; 1944 – zniszczenie budynku w 95%; 1947 – rozebranie resztek obiektu w związku z budową trasy W-Z; 1949-1950 – odbudowa kamienicy
• Stan: bdb
• Możliwość zwiedzania: tak (częściowo)
• Inne: wpisana do rejestru zabytków 01.07.1965 pod numerem 237
• Źródła: mapy.zabytek.gov.pl, zabytek.pl, Wikipedia, whitemad.pl, warszawa1939.pl; OpenStreetMap
• Zdjęcia wykonane: 2025-11-27