Przypominając sobie i Wam tegoroczne lato (przynajmniej tę jego ciepłą i słoneczną odmianę) zapraszam po raz kolejny do skansenu – Muzeum Kultury Ludowej w Osieku nad Notecią. Dzisiejszy wpis kończy mini-serię, swoistą „trylogię wiatrakową”. Po prezentacji paltraka i koźlaka przyszedł czas na holendra: wiatrak z Gromadna. To drewniany obiekt, z 1897 roku, jest więc najmłodszym z osieckich młynów wietrznych. Zbudowany został przez firmę berlińską na zlecenie Jana Hanyżewskiego. Jego uruchomienie wypełniło lukę terytorialną, dzięki czemu miejscowi rolnicy nie musieli już transportować zboża do obiektów oddalonych o kilka kilometrów. Wspomniany Hanyżewski pełnił funkcję młynarza do wybuchu I wojny światowej i powołania do wojska pruskiego. Do domu już nie wrócił, zmarł w wyniku odniesionych ran w 1916 roku w szpitalu w Królewcu. Przed wojną zdążył jeszcze zmodernizować wiatrak, m.in. dzięki zakupowi maszyny parowej w 1910 roku. Wojna oznaczała przerwę w pracy wiatraka, natomiast po zakończeniu konfliktu zbrojnego, do października 1939 młynarzami byli w Gromadnie potomkowie Jana Hanyżewskiego. Osiecki holender jest zamknięty dla zwiedzających, przez co nie można zobaczyć jego konstrukcji. No i w czerwcu, podczas moich odwiedzin, czegoś mu brakowało. Wiatrak bez skrzydeł wyglądał cokolwiek dziwnie…

• Miejsce: Gromadno, gm. Wyrzysk, pow. pilski, woj. wielkopolskie
• Miejsce obecne: Osiek nad Notecią, gm. Wyrzysk, pow. pilski, woj. wielkopolskie
• Lokalizacja GPS: 53.122008, 17.303665
• Kalendarium: 1897 – budowa
• Typ wiatraka: holender
• Stan: bdb
• Możliwość zwiedzania: nie (tylko z zewnątrz)
• Inne: w Muzeum Kultury Ludowej w Osieku nad Notecią
• Źródła: Wikipedia; Roman Skiba, Małgorzata Fijałkowska, Muzeum Kultury Ludowej w Osieku nad Notecią. Informator, Muzeum Okręgowe w Pile, Piła 2017; OpenStreetMap
• Zdjęcia wykonane: 2025-06-21