Zwiedzanie Torunia w zeszłoroczne Andrzejki doprowadziło mnie m.in. do miejsca wielokrotnie mijanego podczas jazdy samochodem – do cmentarza ewangelickiego nowego na Podgórzu. Istotnie, cmentarz ten z jednej strony graniczy z ulicą Poznańską, z drugiej zaś z drogą ekspresową oznaczoną jako S10. Cmentarz jest dostępny, można go bez przeszkód zwiedzać, ale to zasługa społeczników, którzy w końcu 2015 roku rozpoczęli prace porządkowe tego bardzo zarośniętego i zapomnianego miejsca. A trzeba nadmienić, iż jest to największy ze wszystkich zapomnianych cmentarzu na lewobrzeżnym Toruniu, liczący sobie 0,55 ha powierzchni. Założono go między 1898 a 1902 rokiem. Utworzono 2 aleje dzielące teren na 4 kwatery. Jeszcze pod koniec stycznia 1945 roku dokonano na nim pochówków – zmarłych w wyniku wybuchu wagonów z trotylem, przeznaczonym przez Niemców na zniszczenie węzła kolejowego Kluczyki, a stojących w pobliżu podgórskiego rynku. Zginęło wówczas 31 osób, 240 budynków zostało zniszczonych bądź uszkodzonych. Cmentarz podgórski jest od wielu lat nieczynny, przez długi czas był mocno zaniedbany, do czasu wspomnianych prac porządkowych, które umożliwiły zlokalizowanie około 200 nagrobków, wśród których najczęściej spotykane są obmurowania mogił wykonane z betonu, lastryka, a także piaskowca. Najstarsza odnaleziona tablica pochodzi z roku 1902 (zmarłej Gertrudy Franke). Wiele tablic zostało w ciągu lat zniszczonych, potłuczonych. Do naszych czasów nie zachowały się także żeliwne ogrodzenia. Na pewno jednak prace porządkowe, a także postawiona od strony ulicy Poznańskiej tablica informacyjna pomagają zachować pamięć o dawnych mieszkańcach, tworzących tę część Torunia.

• Miejsce: Toruń, woj. kujawsko-pomorskie
• Geolokalizacja: 52.978729, 18.571299
• Kalendarium: 1898-1902 – założenie; od 2015 – prace porządkowe
• Wyznanie: ewangelickie
• Stan: zły
• Inne: nieczynny; powierzchnia: 0,55 ha; ok. 200 nagrobków
• Możliwość zwiedzania: tak
• Źródła: Lapidaria; Michał P. Wiśniewski, Zabytki w krzakach. Rzecz o zapomnianych cmentarzach lewobrzeżnego Torunia, w: Katarzyna Kluczwajd, Michał Pszczółkowski (red.), Zabytki lewobrzeżnego Torunia: zachowane, nieistniejące, tylko zaplanowane, SHS, Toruń 2017; Katarzyna Kluczwajd, Podgórz koło Torunia. Pocztówki z kolekcji Pawła Żuchowskiego, Wydawnictwo Region; OpenStreetMap
• Zdjęcia wykonane: 2024-11-30