W listopadzie ubiegłego roku przybliżyłem historię i wygląd zamku w Kwidzynie. Zabytek jest częścią zespołu zamkowo-katedralnego, którego drugim elementem jest katedra (konkatedra) pw. św. Jana Ewangelisty. Pierwszy kościół w tym miejscu wzniesiono w XIII wieku, a budowę obecnego rozpoczęto około roku 1325 i zakończono w II połowie XIV wieku. Rzecz jasna, w ciągu następnych lat i stuleci budowla zmieniała się, zmieniało się jej wyposażenie, a nawet przeznaczenie. Kościół ucierpiał między 1478 a 1479 rokiem podczas oblężenia Kwidzyna przez wojska polskie (tzw. wojna księża), na przełomie XV i XVI wieku został odbudowany. W 1526 roku, w związku z przejściem Prus Książęcych na protestantyzm (a w 1578 – z formalną likwidacją diecezji) kwidzyński kościół zaadaptowano na potrzeby gminy niemieckiej, polskiej i czeskiej, stawiając fachwerkową ścianę dzielącą prezbiterium i korpus świątyni, otynkowano także jej wnętrze. W 1586 roku do głównego południowego wejścia dobudowano kruchtę. Trudne lata dla kościoła nadeszły w 1807 roku wraz z wojnami napoleońskimi – obiekt zamieniono na magazyn żywności i halę ćwiczeń, co odbiło się negatywnie na jego stanie. Pierwsze prace remontowe podjęto 9 lat później, usuwając ściany działowe i naprawiając gzymsy. Lata 1862-1864 przyniosły prace restauracyjne prowadzone według projektu znanego architekta Friedricha Augusta Stülera. Ich celem było przywrócenie kościołowi wyglądu z czasów średniowiecznych. To wówczas wewnątrz pojawiły się m.in. neogotyckie: ołtarz i ambona, a także witraże w prezbiterium. Kolejne prace renowacyjne i konserwatorskie to lata 1978-1979 i od 1993; remont (elewacji) trwał także podczas moich odwiedzin kościoła we wrześniu 2024. Tę znakomitą i kryjącą w sobie mnóstwo ciekawych historii świątynię można zwiedzać. Polecam wędrówkę z przewodnikiem – ja wybrałem wersję bez (ze względu na napięty plan zwiedzania miasta), ale na pewno wrócę na dokładniejszy spacer, by jeszcze lepiej poznać m.in. kryptę wielkich mistrzów krzyżackich (Wernera von Orseln, Ludolfa Koeniga i Henryka von Plauena), kaplicę błogosławionej Doroty z Mątowów, kilkusetletnie polichromie, czy mozaikę z 1380 roku. Samotna wizyta w wielkim, starym kościele dała możliwość obcowania w ciszy z długa historią, teraz czas na przewodnickie opowieści.

• Miejsce: Kwidzyn, pow. kwidzyński, woj. pomorskie
• Geolokalizacja: 53.735609, 18.922426
• Wyznanie: rzymskokatolickie
• Diecezja: elbląska
• Dekanat: Kwidzyn Śródmieście
• Kalendarium: ok. 1325 – II poł. XIV w. – budowa; XV/XVI w. – odbudowa ze zniszczeń w 1478-1479 (oblężenie Kwidzyna przez wojska polskie – tzw. wojna księża); XVI w. – otynkowanie wnętrza oraz przedzielenie korpusu i prezbiterium na miejsca modlitwy gminy niemieckiej, polskiej i czeskiej; 1586 – dobudowa kruchty przed głównym wejściem południowym; 1807 – dewastacja kościoła użytkowanego jako magazyn żywności i hala ćwiczeń; 1816-1817 – usunięcie ścian działowych i naprawa gzymsów; 1862-1864 – prace restauracyjne według projektu Friedricha Augusta Stülera; 1978-1979 – prace renowacyjne; od 1993 – prace konserwatorskie
• Stan: bdb
• Możliwość zwiedzania: tak
• Inne: wpisana do rejestru zabytków 09.12.1961 pod numerem 163/N (29.12.2017 – A/263, 12.03.2018 – A/263)
• Źródła: mapy.zabytek.gov.pl, zabytek.pl, Wikipedia, katedrakwidzyn.pl, praca zbiorowa, Miasto Cię szuka! Spacerownik po Kwidzynie, Kwidzyńskie Centrum Kultury, Kwidzyn 2024; OpenStreetMap
• Zdjęcia wykonane: 2024-09-18