Dwa dni temu na imiennym profilu FB i IG wysłałem cyfrową widokówkę ze zdjęciami ruin kościoła ewangelickiego w Miłkowie. Nie była to moja pierwsza wizyta w tym bardzo interesującym i nieco tajemniczym miejscu; po raz pierwszy pojawiłem się tam z aparatem fotograficznym w czerwcu 2013 – sam zabytek doczekał się krótko potem blogowego wpisu. W tym roku ponownie odwiedziłem kościelne ruiny, ale także zobaczyłem niedaleki kościół pw. św. Jadwigi Śląskiej. W jakże innym stanie znajduje się ta świątynia, która przeszła gruntowny remont: prace badawcze, budowlane i konserwatorskie (w latach 2012-2016), co poskutkowało nawet wyróżnieniem w konkursie Zabytek Zadbany 2018. To czasy nam bardzo bliskie, ale cofnijmy się dużo dalej – do XIII wieku, kiedy to powstał pierwszy miłkowski kościół. Około 1430 roku zniszczyli go husyci. Został odbudowany w 1542 roku z fundacji właściciela wsi Heinricha von Reibnitza. Wkrótce – w roku 1552 – świątynia przeszła w ręce protestantów, a do katolików wróciła w roku 1654. XVI i XVII wiek to także nadanie budynkowi stylu renesansowego. Neogotyk pojawił się tu w 1875, za sprawą nadbudowy wieży. Do środka mieszczącego wyposażenie m.in. z XV-XVII wieku (np. figura Matki Boskiej Bolesnej z ok. 1450, ołtarz z 1691, figura Chrystusa Frasobliwego z końca XVI wieku) na momencik zajrzałem, ale największe wrażenie zrobiło na mnie to, co na zewnątrz: piękny neogotycki portal główny oraz liczne epitafia, w tym laborantów. Kim byli? Nazywani najpierw destylatorami, a potem właśnie laborantami, zbierali górskie rośliny i przyrządzali z nich lekarstwa i balsamy. Według legendy pierwszymi laborantami byli przybysze z Pragi: Mikołaj i Salomon. Ich uczniowie – już w Karkonoszach, głównie w Karpaczu – utworzyli nawet odrębny cech – jeden z najsilniejszych i najbogatszych na terenie Austrii i Niemiec. Pod koniec XVIII wieku władze Prus zaczęły coraz mocniej ograniczać działalność laborantów; ostatni z nich – Ernst August Zoelfel – zmarł w 1884 w Karpaczu. Jakby tych ciekawostek było mało, to przed bramą na teren przykościelny (a właściwie cmentarz założony w 1542 roku, z najstarszym nagrobkiem z roku 1716) zobaczymy miłkowski pręgierz, wykonany z piaskowca, w formie 8-bocznego (za wyjątkiem górnej części 4-bocznej) słupa o wysokości 135 cm. A jakby jeszcze było mało wyjątkowości tego miejsca, to niedaleko wspomnianej bramy, w cmentarnym murze tkwią 3 krzyże pokutne z XIV-XVI wieku. Ryty, jakie można dojrzeć na krzyżach nie pozwalają stwierdzić jednoznacznie, kto i przy pomocy czego popełnił zbrodnię. Ciekawe też, czy w murze nie znajduje się więcej takich krzyży – pierwszy z lewej długo nie był znany (przynajmniej przed ostatnią wojną) do czasu, aż z muru odpadł fragment tynku, odkrywając oryginalną pamiątkę sprzed wieków. czy w tym miejscu – kościele pw. św. Jadwigi i jego otoczeniu – można znaleźć jeszcze więcej ciekawostek? 

• Miejsce: Miłków, gm. Podgórzyn, pow. karkonoski, woj. dolnośląskie
• Geolokalizacja: 50.808728, 15.760332
• Wyznanie: rzymskokatolickie
• Diecezja: legnicka
• Dekanat: mysłakowicki
• Kalendarium: XIII w. – budowa pierwszego kościoła; ok. 1430 – zniszczony przez husytów; 1542 – odbudowa; 1875 – budowa neogotyckiej nadbudowy wieży; 1973, 1987, 1997 – race remontowe i konserwacyjne; 2012-2016 – prace badawcze, budowlane i konserwatorskie; 2018 – wyróżnienie w konkursie Zabytek Zadbany
• Stan: bdb
• Możliwość zwiedzania: tak (z zewnątrz)
• Inne: wpisany do rejestru zabytków 23.09.1965 pod numerem 1414 (15.05.2006 – A/765/1414)
• Źródła: Joanna Lamparska, Dolina Królów. Przewodnik inny niż wszystkie, cz. 5, Asia-Press s.c., Wrocław 2010; mapy.zabytek.gov.pl, zabytek.pl, nid.pl, tablice informacyjne obok kościoła, OpenStreetMap
• Zdjęcia wykonane: 2024-08-20