Zastanawiałem się, w jaki sposób zaprezentować na blogu i jak nazwać wpis prezentujący ten zabytek. Zazwyczaj staram się rozdzielać poszczególne elementy składowe, w tym jednak przypadku mam wrażenie, że lepszym rozwiązaniem jest opisanie całego zespołu rezydencjonalnego Herbstów w Łodzi. Dodam – dawnego, gdyż obecnie pełniącego funkcje muzealne. By zobaczyć i zwiedzić pałacowo, albo raczej: willowo-parkowy kompleks, trzeba odwiedzić znakomity Księży Młyn. I tam, w pobliżu pofabrycznych i mieszkalnych budynków, przy skrzyżowaniu ulic: Przędzalnianej i ks. bp. Wincentego Tymienieckiego zobaczymy niepozorny (na pierwszy rzut oka) budynek. Właściwie określany mianem willi, choć jego obecna nazwa – Muzeum Pałac Herbsta – może świadczyć nieco inaczej. Prawdziwie pałacowe są na pewno wnętrza i widok z ogrodu na salę balową. Budowę tego wyjątkowego miejsca rozpoczęto prawdopodobnie w roku 1875 – roku zaślubin córki przemysłowca Karola Scheiblera (tak, tego od Księżego Młyna), Matyldy z Edwardem Herbstem (od około 1869 był pracownikiem fabryki Schieblera, a później m.in. jednym z jej akcjonariuszy). Cały zespół, poza willą, składa się z: budynku gospodarczego, kordegardy z ogrodzeniem, portierni, stajni z wozownią i parku. Dziś całość jest bardzo zadbana, wpisana do rejestru zabytków. Początkowo w willi mieszkali Matylda i Edward Herbstowie, a prawdopodobnie na początku lat 20. ubiegłego stulecia zamieszkali tam Aleksandra i Leon (syn Edwarda) Herbstowie. W 1941 roku wywieźli oni większą część wyposażenia do Wiednia, do którego przenieśli się w roku następnym, opuszczając łódzką willę. Ta przetrwała w dobrym stanie wojnę, ale w 1945 roku została upaństwowiona, stając się na wiele lat siedzibą najrozmaitszych instytucji, m.in. przedszkola, ośrodka szkoleniowego pracowników pomocy społecznej, posterunku ORMO, czy Pracowni Konserwacji Zabytków. Natomiast wozownia i budynek gospodarczy zaadaptowano na mieszkania. Nie trzeba dodawać, że takie traktowanie zabytku sprzyjało jego dewastacji. Lepszy czas nadszedł w połowie lat 70. – w 1975 roku wpisano pałac do rejestru zabytków, rok później zaś budynek przejęło łódzkie Muzeum Sztuki. Prace remontowe zakończono w 1990 roku (wyróżniono je prestiżowym, europejskim medalem „Europa Nostra”). Kolejne prace miały miejsce w latach 2011-2013, wtedy też obiektowi nadano obecną, muzealną nazwę. Zwiedzanie pałacu przeniosło mnie w czasie, dzięki bogatej dekoracji i wyposażeniu z XIX i początku XX wieku, pochodzącemu głównie z Łodzi. Bez tłumów, spokojnie mogłem zwiedzić właściwie wszystkie pomieszczenia pałacowe: gabinet, salon lustrzany, salon orientalny, jadalnię, salon środkowy i salon myśliwski na parterze oraz szereg pokoi na piętrze. Duże wrażenie wywarł na mnie także westybul, no i detale, w tym znakomite witraże. Ponieważ zwiedzanie przypadło na wiosnę i piękną pogodę, bardzo pozytywne wrażenie wywarł na mnie także park. No i budynek dawnej stajni/wozowni, dziś mieszczący Galerię Sztuki Dawnej.

• Miejsce: Łódź, woj. łódzkie
• Geolokalizacja: 51.754317, 19.484239
• Kalendarium: 1875-1877(1879) – budowa pałacu (willi); 1875 – budowa pozostałych obiektów (stajni – 1893); 2011-2013 – modernizacja dawnej rezydencji
• Stan: bdb
• Inne: wpisany do rejestru zabytków (pałac/willa) 20.01.1971 pod numerem A/44 (A/361 z 14.12.1995)
• Możliwość zwiedzania: tak (Muzeum Pałac Herbsta – Oddział Muzeum Sztuki w Łodzi)
• Źródła: mapy.zabytek.gov.pl, Krzysztof Stefański, Jacek Kusiński, Łódź. Pałace i wille, Wyd. Kusiński. Książki o Łodzi, Łódź 2017; Dorota Berbelska, Muzeum Pałac Herbsta. Przewodnik, Muzeum Sztuki w Łodzi 2015; OpenStreetMap
• Zdjęcia wykonane: 2024-06-09