Powracam dzisiejszym wpisem na Mazury, do tematyki zagubionych wiosek Puszczy Piskiej. Na początku lipca zaprezentowałem cmentarz ewangelicki w Wolisku Małym. Poza miejscem pochówku, po dawnej wsi pozostało tam niewiele – tylko nieliczne relikty domostw. Nieco inaczej jest w Wądołku, który od czasów końca II wojny światowej nie istnieje – istnieją jednak ślady po dawnej wsi i ważnym ośrodku hutniczym z największą w Prusach Wschodnich hutą żelaza działającą w latach 1805-1880. Po Wądołku zostały głównie ruiny jednego z magazynów gotowych wyrobów hutniczych, jaz na Rybnicy, pozostałości niektórych zabudowań, brukowana droga ze wsi Jeże i cmentarz ewangelicki. I tu kolejne pozytywne zaskoczenie – cmentarz, choć trochę zarośnięty, jest otoczony drewnianym ogrodzeniem, a przy wejściu znajduje się tablica informacyjna. Dobry czas dla tego miejsca, dewastowanego po 1945 roku przez ludzi, niszczonego przez przyrodę (choćby przez słynny huragan w 2002 roku), nadszedł w 2009 roku, kiedy to wolontariusze z Polski, Niemiec i Rosji uporządkowali cmentarz, w ramach projektu „Zaginione wioski Puszczy Piskiej”. Prace porządkowe umożliwiły inwentaryzację cmentarza, która wykazała istnienie 84 grobów, z bardzo wysoką różnorodnością nagrobków, krzyży i mogił. Wykaz i dokładny ich opis znajduje się w doskonałej książce Krzysztofa A. Worobca pt. Zagubione wioski Puszczy Piskiej. Nieznana historia mazurskiego pogranicza. Tom II: opis zagubionych wiosek południowo-wschodniej Puszczy Piskiej (Wydawnictwo Austeria, Kraków Budapeszt Syrakuzy 2022). Warto zwrócić uwagę m.in. na metalowe, wykonane według powtarzalnego wzoru, tablice inskrypcyjne na betonowych płytach – czyżby tablice te odlano w samym Wądołku? Niestety, w ostatnich latach odnotowano przypadki kradzieży i wandalizmu na cmentarzu – m.in. zniszczono i ukradziono żeliwny, połamany krzyż, odkopany w 2009 roku, następnie pospawany i ponownie ustawiony w 2010 roku. Pozostaje mieć tylko nadzieję, że takie okrutne i okropne akty wandalizmu przejdą do historii, a do czynienia będziemy mieli wyłącznie z akcjami porządkowania i przywracania cmentarzy pamięci.

• Miejsce: (Wądołek), gm. Pisz, pow. piski, woj. warmińsko-mazurskie
• Geolokalizacja: 53.487491, 21.784898
• Data założenia: XIX w.
• Wyznanie: ewangelickie
• Stan: zły/dst
• Powierzchnia: ?
• Inne: nieczynny
• Możliwość zwiedzania: tak
• Źródła: Krzysztof A. Worobiec, Zagubione wioski Puszczy Piskiej. Nieznana historia mazurskiego pogranicza. Tom II: opis zagubionych wiosek południowo-wschodniej Puszczy Piskiej, Wydawnictwo Austeria, Kraków Budapeszt Syrakuzy 2022, tablica informacyjna bok cmentarza, OpenStreetMap
• Zdjęcia wykonane: 2024-06-29