Jeśli lubicie spacery w otuleniu historii, starych murów z kamienia i cegły, w ciszy sprzyjającej kontemplacji, a do tego w miejscu położonym pięknie nad Wisłą z widokami na królową polskich rzek, to musicie zajrzeć koniecznie do Czerwińska nad Wisłą. To niewielkie miasteczko ma do zaoferowania nieco ciekawych miejsc, ale najważniejszym jest bez wątpienia bazylika pw. Zwiastowania NMP i klasztor salezjanów. Rzeczą oczywistą jest w tym przypadku, iż oba te zabytki – współistniejące od samego początku – zostały już wiele lat temu wpisane do rejestru zabytków; kilka lat temu zyskały także status Pomnika Historii. Cóż w nich wyjątkowego? Przede wszystkim bardzo długa historia sięgająca 1. połowy XII wieku. Wówczas to zbudowano i kościół, i pierwszy klasztor (kanoników regularnych), a powstały one z inicjatywy biskupa płockiego Aleksandra z Mallone (biskup ów pochodził w Belgii). Nie sposób wskazać i wymienić w tym miejscu wszystkich dat związanych z historią obu zabytków – dość wspomnieć, iż pierwszy klasztor został zastąpiony nowym po 1328 roku, później był wielokrotnie przebudowywany. Podobnie – jeśli chodzi o przebudowy – miała się rzecz z kościołem. Dziś nosi on cechy charakterystyczne dla wielu stylów, ale (w dużej mierze dzięki pracom konserwatorskim już z początku XX wieku) odzyskał swój oryginalny, romański wygląd. Bo bazylika w Czerwińsku nad Wisłą to przede wszystkim styl romański, którego w Polsce zbyte wiele nie zachowało się do naszych czasów. Uwagę zwracają dwie strzeliste wieże, ale prawdziwy skarb kryje się we wnętrzu świątyni – to romański portal główny z lat 1140-1160  (na miejsce w kruchcie wrócił podczas wspomnianych prac na początku XX wieku), mniejszy w południowej nawie kościoła oraz freski z XIII i XV wieku. Do kościelnych skarbów należała też antaba (uchwyt na drzwiach)  z XII wieku, którą niestety w 1939 roku ukradł niemiecki historyk sztuki prof. Dagobert Frey. Ślad po niej zaginął, dziś można zobaczyć tylko jej kopię. Obok kościoła i klasztoru trzeba zwrócić uwagę koniecznie na otoczenie z figurą Matki Boskiej (Niepokalanej Wspomożycielki) na interesującym cokole (wotum za ocalenie kościoła w czasie I wojny światowej), stare mury i tzw. bramę opata Kuli, czyli dzwonnicę. Jest jeszcze muzeum misyjne księży salezjanów, a także izba pamięci poświęcona prymasowi Polski, kardynałowi Augustowi Hlondowi. A więc zwiedzanie na dłuższy czas.

• Miejsce: Czerwińsk nad Wisłą, gm. Czerwińsk nad Wisłą, pow. płoński, woj. mazowieckie
• Geolokalizacja: 52.395738, 20.309413
• Wyznanie: rzymskokatolickie
• Diecezja: płocka
• Dekanat: wyszogrodzki
• Kalendarium: 1. poł XII w. – budowa kościoła i klasztoru; po 1328 – budowa nowego klasztoru; XIV/XV, XVI, XVII w. – przebudowy klasztoru; XV/XVI w. – rozbudowa kościoła; ok. 1633 – przebudowa barokowa; 1907-1913 – prace konserwatorskie (odkrycie romańskich fresków, rekonstrukcja wież i elewacji kościoła); 1908-1913 – częściowa odbudowa klasztoru ze stanu ruiny; l. 20. i 50./60. XX w. – odbudowa klasztoru
• Stan: bdb
• Możliwość zwiedzania: tak
• Inne: od 26.04.2021 Pomnik Historii; kościół i klasztor wpisane do rejestru zabytków 09.06.1958 pod numerem 154/36/58 (i 31.08.2008 pod numerem A-352)
• Źródła: Wikipedia, Wikipedia, mapy.zabytek.gov.pl, czerwinsk.salezjanie.pl, czerwinsk.salezjanie.pl, czerwinsk.salezjanie.pl, OpenStreetMap
• Zdjęcia wykonane: 2023-07-03