Wynalazki, dzieła i zabytki techniki fascynują mnie od wielu już lat – być może dlatego, że jako dla nie-technika – nie stanowią dla mnie czegoś oczywistego, lecz szalenie ciekawy temat działania mniejszych i większych urządzeń, w oparciu o prawa fizyki, chemii. Dlatego też ubiegłoroczne odwiedziny Muzeum Inżynierii i Techniki w Krakowie były niezwykłą przygodą – wycieczką w czasie, wśród wielu zwykłych i niezwykłych urządzeń wymyślonych i skonstruowanych przez mądre głowy. Muzeum to umieszczono pod koniec ubiegłego wieku w budynkach równie niezwykłych i wartościowych, związanych z rozwojem Krakowa przełomu XIX i XX stulecia. Te obiekty to zespół dawnej zajezdni tramwajowej. Co ważne, zachowany oryginalny kompleks jest świadkiem poszczególnych etapów rozwoju transportu tramwajowego w stolicy Małopolski: od wąskotorowych tramwajów konnych do szerokotorowych tramwajów elektrycznych. Jako pierwsze powstały w 1882 roku budynki zajezdni tramwaju konnego wąskotorowego, stajni dla koni zdrowych i chorych oraz budynki administracyjno-magazynowe. Rozbudowano je już w 1896 roku, w związku z budową drugiej linii tramwajowej. Początek XX wieku przyniósł elektryfikację sieci tramwajowej i nowy tabor, dla którego wzniesiono także nowe warsztaty, zajezdnię i elektrownię. Cały czas po Krakowie poruszały się pojazdy wąskotorowe. Kilkanaście lat później zdecydowano o przejściu na system normalnotorowy i dla nowych wozów powstała nowa hala (oraz dyspozytornia). W 1928 roku zbudowano jeszcze garaże. Warto zwrócić uwagę, że część obiektów wzniesiono w technice muru pruskiego. Zajezdnia przy ulicy św. Wawrzyńca służyła tramwajom do przełomu lat 50. i 60. ubiegłego wieku, po czym urządzono w niej magazyny i warsztaty dla autobusów. W 1985 roku kompleks zajezdni wpisano do rejestru zabytków, 11 lat później rozpoczęto długi remont obiektów, a w 1998 roku powołano do życia muzeum. Placówka ta znajduje się w budynkach ulokowanych po południowej stronie ulicy św. Wawrzyńca, natomiast warto zwrócić uwagę także na stronę północną i nieco „schowaną” za drugą dyspozytornią i budynkiem gospodarczym halę tramwajową sześciotorową. Zwiedzając Kraków koniecznie odwiedźcie Muzeum Inżynierii i Techniki, zagłębiając się nie tylko w historię technicznych wynalazków, ale i krakowskich tramwajów.

• Miejsce: Kraków, woj. małopolskie
• Geolokalizacja: 50.049563, 19.947456
• Kalendarium: 1882 – budowa zajezdni tramwaju konnego wąskotorowego, stajni dla koni zdrowych i chorych oraz budynki administracyjno-magazynowych; 1896 – rozbudowa wozowni; 1900 – budowa nowych hal dla tramwaju wąskotorowego (zajezdni, warsztatów i elektrowni); 1912-1913 – budowa dyspozytorni i wozowni dla tramwajów normalnotorowych; 1928 – budowa garaży; l. 50./60. XX w. – wycofanie tramwajów z zajezdni; 1996-l. 20. XXI w. – remont; 1998 – powołanie do życia muzeum
• Stan: bdb
• Inne: wpisana do rejestru zabytków 30.09.1985 pod numerem A-680
• Możliwość zwiedzania: tak, części budynków i pomieszczeń – Muzeum Inżynierii i Techniki
• Źródła: mapy.zabytek.gov.pl, zabytek.pl, Muzeum Inżynierii i Techniki w Krakowie, OpenStreetMap
• Zdjęcia wykonane: 2024-07-23