Wielkie rody fabrykanckie Łodzi pozostawiły po sobie mnóstwo obiektów – pałaców, willi, zespołów fabrycznych, osiedli mieszkaniowych, budynków sakralnych i mauzoleów – grobowców w monumentalnej formie, równie zachwycającej architektonicznie, jak wspomniane większe budynki. W poszukiwaniu owych grobowców wędrowaliśmy już wirtualnie na blogu na łódzkim Starym Cmentarzu, dziś zajrzymy na cmentarz żydowski, który sam w sobie jest miejscem zabytkowym, niezwykle ciekawym, któremu poświęcę osobny blogowy wpis. Nad cmentarzem tym góruje (dosłownie) mauzoleum rodziny Poznańskich – tej rodziny fabrykanckiej, do której należał wielki pałac u zbiegu ulic Ogrodowej i Zachodniej, no i fabryka w jego sąsiedztwie, dziś zaadaptowana na potrzeby centrum handlowo-usługowego, popularnej Manufaktury. Wróćmy jednak na cmentarz żydowski i do grobowca Poznańskich. Rozpoczętą prawdopodobnie w roku 1903 budowę ukończono w 1906. Obiekt został zaprojektowany i wykonany przez berlińską firmę „Cremer i Wolffenstein”, a budowa kosztowała 200 000 marek niemieckich. Konstrukcja mauzoleum wykonana została z granitu, a znajdujące się wewnątrz 2 sarkofagi (w których pochowano Leonię z Hertzów Poznańską i Izraela Poznańskiego) zrobiono z granitu brunatnego. Odwiedzając to miejsce koniecznie trzeba wejść do środka po kilku schodach i spojrzeć w górę – znajduje się tam barwna mozaika przedstawiająca treści związane z judaizmem. Mozaika zachowała się do naszych czasów, nie ocalał natomiast dekoracyjny fryz z brązu. W opracowaniach na temat mauzoleum Poznańskich zaznacza się nietypową, wręcz nowatorską architekturę grobowca – choćby dlatego warto go zobaczyć, a odwiedzając to miejsce, zwrócić także uwagę na groby rodzinne Poznańskich, znajdujące się nie w samym mauzoleum, a tuż obok niego.

• Miejsce: Łódź, woj. łódzkie
• Geolokalizacja: 51.797227, 19.483517
• Kalendarium: ok. 1903-1906 – budowa
• Wyznanie: judaizm
• Stan: bdb-
• Inne: wpisane do rejestru zabytków razem z cmentarzem 17.09.1980 pod numerem 276 (13.08.2012 bez numeru)
• Możliwość zwiedzania: tak
• Źródła: mapy.zabytek.gov.pl, Krzysztof Stefański, Wielkie rody fabrykanckie Łodzi i ich rola w ukształtowaniu oblicza miasta, Księży Młyn Dom Wydawniczy, Łódź 2014; Leszek Hońdo (red.), Monumenta et Memoria. Cmentarz Żydowski w Łodzi, Wydawnictwo Hamal Andrzej Machejek; OpenStreetMap
• Zdjęcia wykonane: 2024-06-09