Kiedy prawie 2 lata temu – w marcu 2022 roku – odwiedziłem Wrocław przy okazji koncertu Steve’a Hacketta, nie mogłem odmówić sobie także spacerów fotograficznych. Mimo krótkiego pobytu udało się wówczas zobaczyć naprawdę sporo niezwykle interesujących oraz pięknych miejsc. To właśnie wtedy Wrocław przekonał mnie do siebie i znalazł się bardzo wysoko w moim rankingu ulubionych miast. Nie spodziewałem się także, że hotel, w którym nocowałem, położony będzie przy ulicy Włodkowica, kojarzącej się z wrocławskimi Żydami. Wszystko to za sprawą miejsc i budynków z nimi związanych, w tym prawie 200-letniej synagogi Pod Białym Bocianem. Zbudowano ją w latach 1827-1829 według projektu Carla Ferdinanda Langhansa. Początkowo był to prywatny dom modlitwy; od 1847 roku była to główna synagoga liberalnych Żydów, a od około 1872 roku, kiedy to oddano do użytku Nową Synagogę, zaczęła służyć Żydom konserwatywnym. Funkcjonowała do 1941, po czym Niemcy odebrali ją i przeznaczyli na magazyn majątku po Żydach, których deportowano do obozów przejściowych i obozów śmierci. Z tą tragiczną kartą historii związany jest również dziedziniec przed synagogą, stanowiący punkt zbiorczy deportowanych Żydów. W 1945 roku synagoga wróciła do gminy żydowskiej, ale znajdowała się w jej rękach tylko do 1969 (lub 1974) roku. Obiekt przejęło państwo i wtedy zaczęły się trudne czasy dla zabytku (wpisano ją do rejestru w 1970 roku): brak właściwej opieki, pożar, niszczenie. Na szczęście w 1996 roku synagogę odzyskała Gmina Wyznaniowa Żydowska we Wrocławiu, rozpoczynając rok później renowację zakończoną w roku 2009. Efekt jest naprawdę znakomity, choć udało mi się zobaczyć jedynie elewacje budynku (zdjęcia wnętrza dostępne są w internecie). Dziś synagoga Pod Białym Bocianem ponownie pełni swą pierwotną funkcję oraz służy także jako centrum kulturalne miejscowej gminy żydowskiej.

• Miejsce: Wrocław, woj. dolnośląskie
• Geolokalizacja: 51.108472, 17.025503
• Kalendarium: 1827-1829 – budowa; 1997-2009 – renowacja
• Stan: bdb
• Możliwość zwiedzania: ?
• Inne: wpisana do rejestru zabytków 30.12.1970 pod numerem 203
• Źródła: zabytek.pl, mapy.zabytek.gov.pl; Urszula Rybicka, Żydowski Wrocław. Przewodnik (ebook dostępny na stronie zydowskiwroclaw.pl), OpenStreetMap
• Zdjęcia wykonane: 2022-03-16