Jedną z książek, do których zaglądam często, jest publikacja pt. Kujawsko-pomorskie kościoły ewangelickie dawniej i dziś Piotra Bireckiego i Jarosława Kłaczkowa. Wiele z opisanych w niej świątyń ewangelickich nie dotrwało do naszych czasów; część z nich zyskała zupełnie inną funkcję, niektóre popadają w ruinę, ale największą grupę stanowią te, które po 1945 roku przejęli katolicy. Do takich świątyń należy kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Górsku. Co go wyróżnia to fakt, iż powstał nie na przełomie XIX i XX wieku, ale już w XVII – wzniesiono go w 1613 roku, a po zniszczeniach wojny ze Szwedami odbudowano w latach 1661-1687. Trzeba jednak w tym miejscu wspomnieć, iż pierwszy kościół – katolicki – istniał w Górsku już w średniowieczu i przetrwał do XVI wieku, kiedy to został rozebrany. Obecny został zbudowany z inicjatywy rady miejskiej Torunia. Do naszych czasów zachowało się wyposażenie z XVII i XVIII wieku, w tym m.in.: ołtarz główny z około 1727 roku, ambona z 1608 roku, prospekt organowy z około 1700 roku i polichromia autorstwa Hansa Tiedemanna z 1694 roku (odnowiona w 1912). Jest też i dużo starszy element wyposażenia kościoła – to romańska, granitowa chrzcielnica z XIII wieku. Z zewnątrz uwagę zwraca wejście do krypty, nie znalazłem jednak informacji odnośnie samego jej wnętrza. Kościół jest bardzo ciekawie położony – na niewielkim wzniesieniu, które uznawane jest za pozostałość wczesnośredniowiecznego grodziska, niedaleko Wisły, do której również warto podjechać.

• Miejsce: Górsk, gm. Zławieś Wielka, pow. toruński, woj. kujawsko-pomorskie
• Wyznanie: rzymskokatolickie
• Diecezja: toruńska
• Dekanat: bierzgłowski
• Kalendarium: 1613 – budowa; 1661-1687 – odbudowany po zniszczeniach w czasie wojny szwedzkiej w 1658; 1927 – generalny remont; 1983 – prace konserwacyjne
• Stan: bdb
• Możliwość zwiedzania: nie
• Inne: wpisany do rejestru zabytków 28.01.1930 pod numerem A113 i 27.01.2005 pod numerem A/289
• Źródła: Wikipedia, mapy,zabytek.gov.pl, zabytek.pl; Piotr Birecki, Jarosław Kłaczkow, Kujawsko-pomorskie kościoły ewangelickie dawniej i dziś, Machina Druku / Parafia Ewangelicko-Augsburska w Toruniu, Toruń 2018; OpenStreetMap
• Zdjęcia wykonane: 2022-04-13