Po dłuższym czasie wracam do cyklu prezentującego skarby toruńskich kościołów oraz do tematyki organów – już poruszanej w tym cyklu, przy okazji instrumentów w kościołach: pw. św. Jakuba i pw. Wniebowzięcia NMP. Zajrzymy dziś do katedry pw. św. Janów i zerkniemy na organy, ale nie główne, a boczne.

Przede wszystkim należy wspomnieć, że pierwsze organy toruńska katedra otrzymała w 2. połowie XV wieku, a na przełomie XVIII i XIX stulecia w kościele znajdowały się aż 4 instrumenty, w tym organy boczne, dziś prezentowane. Zbudowano je w 1688 roku i umieszczono na drewnianym, wielobocznym chórze muzycznym. Możemy je znaleźć na wschodniej ścianie nawy północnej. Budowniczym instrumentu był Mateusz Brandtner, organmistrz z Torunia. W latach 1821-1822, podczas remontu dokonano nieco zmian w instrumencie. Koniec II wojny światowej spowodował splądrowanie i zniszczenie organów przez Armię Czerwoną. Dopiero w latach 1979-1989 przeprowadzono remont i konserwację instrumentu, podczas którego m.in. zrekonstruowano brakujące piszczałki. Powrócono także do pierwotnej dyspozycji rejestrów, sprzed remontu w XIX wieku.

Dziś instrument służy doskonale, także podczas specjalnych koncertów organowych.

Źródło: Marian Dorawa, Organy Torunia i okolicznych kościołów, Toruński Oddział Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Toruń 2011