Dziś powracam do dawnego cyklu prezentującego toruńskie ulice i ich patronów. Temat przecież nadal jest bardzo szeroki i ciekawy; tym razem połączę jednak wpis o patronie z wpisem i galerią zdjęć samej ulicy – i tak będę robił już każdorazowo w przypadku tego cyklu.

A przyczynkiem do dzisiejszego wpisu blogowego były odwiedziny ulicy, która długi czas istniała, ale jakby za zasłoną, o której wielu mieszkańców Torunia nie tylko nie pamiętało, ale mogło nawet nie wiedzieć. To ulica generała Stanisława Skrzyńskiego.

Kim był patron dzisiejszej bohaterki? Otóż, Stanisław Skrzyński to polski wojskowy (w stopniu generała brygady), który 18 stycznia 1920 roku (w stopniu pułkownika) wkroczył na czele Dywizji Pomorskiej do Torunia, od strony Podgórza, realizując postanowienia traktatu wersalskiego.

Stanisław Skrzyński urodził się 23 marca 1877 roku w majątku Wradiewka (powiat ananiewski – wówczas gubernia chersońska). Po ukończeniu 6-klasowego gimnazjum w Ananiewie rozpoczął naukę w szkole junkrów piechoty w Odessie. Brał udział w wojnie chińskiej, następnie rosyjsko-japońskiej i I wojnie światowej, zdobywając kolejne stopnie wojskowe; uczestniczył także w różnych organizacjach społecznych i próbował m.in. tworzyć polskie siły zbrojne. W 1918 roku przedarł się do Polski i od tego czasu obejmował kolejne dowództwa, a m.in. stojąc na czele wspomnianej Dywizji Pomorskiej wkroczył w 1920 roku do Torunia. 25 czerwca 1927 roku uzyskał sprostowanie weryfikacji z 1924 roku i otrzymał stopień generała brygady. Skrzyński był wielokrotnie odznaczany – m.in. Krzyżem Virtuti Militari, Krzyżem Walecznych 4-rokrotnie i Krzyżem Niepodległości oraz wieloma odznaczeniami rosyjskimi. Zmarł 1 września 1935 roku w Warszawie i został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

Toruńska ulica nazwana imieniem generała Stanisława Skrzyńskiego znajduje się między Placem Pokoju Toruńskiego a Placem 18 Stycznia, choć jest ulicą zamkniętą (ślepą) i nie łączy obu placów. Przez wiele lat była zamknięta, m.in. jej teren dzierżawiony był przez firmę prywatną na parking. W ubiegłym roku, w związku z inwestycją BiT City wyremontowano ulicę, lokując na niej zarówno ogólnodostępny parking dla samochodów, jak i rowerów (systemy Park&Ride oraz Bike&Ride) dla podróżnych korzystających z pobliskiego dworca Toruń Miasto. W trakcie prac próbowano zachować unikalny historyczny charakter ulicy, która kiedyś (jako ulica Zygmuntowska) stanowiła pętlę tramwajową oraz punkt przeładunkowy węgla kierowanego do toruńskiej gazowni przy ulicy Kopernika. Zerknijmy, jak ulica Skrzyńskiego wygląda obecnie:

Poniżej: widok w kierunku Pl. Pokoju Toruńskiego, spod parkingu dla rowerów.

Poniżej: widok w kierunku Pl. Pokoju Toruńskiego – przez środek ulicy będzie się ciągnął szpaler drzew – ale na to musimy jeszcze poczekać długie lata.

Poniżej: widok w kierunku Pl. Pokoju Toruńskiego – po lewej stronie Koszary Hallera.

Poniżej: na terenie zabudowań Koszar Hallera znajduje się też – obecnie nieużytkowane – dawne kasyno wojskowe; tabliczka z nazwą „SEKTOR D” pamięta pewnie jeszcze czasy obecności wojska…

Poniżej: widok w kierunku Pl. Pokoju Toruńskiego – po lewej stronie Koszary Hallera

Poniżej: odwróćmy się – tym razem Koszary Hallera widzimy po prawej stronie; uwagę zwraca też ścieżka rowerowa oraz stylowe latarnie.

Poniżej: zbliżając się do Placu Pokoju Toruńskiego (mając go za plecami) widzimy willę (na terenie Koszar Hallera), być może niegdyś oficerską – dziś użytkowaną jako mieszkania.

Poniżej: jeszcze raz wspomniana willa oraz skwerek tuz przy Placu Pokoju Toruńskiego; historyczna ulica z pustym skwerkiem – aż prosi się o pomnik – gen. Skrzyńskiego?

Poniżej: z samego Placu Pokoju Toruńskiego możemy zerknąć na stację Toruń Miasto i poszczególne jej elementy:

nastawnię:

budynek gospodarczy (?) w stanie agonalnym:

no i – oczywiście – Bramę Kolejową, czyli jeden z najciekawszych elementów Twierdzy Toruń:

Sama stacja Toruń Miasto doskonale wpisuje się w historyczny charakter ulicy, tworząc niemal zupełnie nowe widoki Wisły i mostu kolejowego:

Podsumowując; ulica generała Skrzyńskiego jest – moim zdaniem – jedną z ciekawszych i ładniejszych ulic Torunia, m.in. dzięki temu, że nie został puszczony nią ruch łączący oba place. Ulica ma oczywiście jedną ważną funkcję – parkingu, z racji dworca i kolei BiT City, co nieco zaburza jej charakter. Zdecydowanie wolałbym w tym miejscu ławeczki i np. historyczne imprezy. Może kiedyś…

——————————————————-

Źródła:

• zdjęcia – własne (z wyjątkiem gen. S. Skrzyńskiego – Narodowe Archiwum Cyfrowe)
• http://nowosci.com.pl/340689,Zapomniana-droga-powraca.html
• http://www.ipsb.nina.gov.pl/index.php/a/stanislaw-wilhelm-skrzynski
• http://www.torun.pl/pl/torun-uczcil-18-stycznia-1920-r