Trudno sobie dziś wyobrazić średniowieczne mury  obronne okalające wokół całe Stare Miasto, nie tylko od strony Wisły. Tak było, aż niemalże do końca XIX wieku. Wspominałem o tym przy okazji wpisu o Bramie Paulińskiej, między Starym i Nowym Miastem. Dziś kilka słów i zdjęć Bramy Chełmińskiej.

Powstała na przełomie XIII i XIV wieku brama stanowiła wylot północny Starego Miasta i kierowała do Chełmna – stąd jej nazwa. Była bardzo wysokim obiektem, liczącym ok. 21 metrów, co przekładało się na 4 kondygnacje powyżej otworu bramnego. W XV wieku została wzmocniona barbakanem, zniszczonym w 1703 roku podczas oblężenia Torunia przez Szwedów.

W latach 70-tych XIX wieku ówczesne władze miasta rozpoczęły likwidację obwarowań, najpierw przez osuszenie fosy i niwelacje terenu oraz inne prace (m.in. usunięcie drewnianego mostu przed bramą). Na jakiś czas udało się jednak Bramę Chełmińską uratować, przebudowując ją w 1883 roku na mieszkania (o czym prawdopodobnie świadczą, normalne już wówczas, okna). Niestety, wyrok zapadł – pomimo protestów lokalnej społeczności – i bramę rozebrano całkowicie w 1889 roku. Do dziś nie zachował się po niej, ani po barbakanie, żaden ślad, natomiast w miejscu rozebranych obwarowań wzniesiono m.in. obecny Hotel Polonia.

Brama Chełmińska – widok od zachodu.

Brama Chełmińska – widok od południa (od ulicy Chełmińskiej).

Brama Chełmińska – widok od północy.

Miejsce po Bramie Chełmińskiej – od północy.

Miejsce po Bramie Chełmińskiej – od południa (od ulicy Chełmińskiej).

Źródła: Zygmunt Kruszelnicki, Toruń nie istniejący, PWN, 1987, s. 69; Eugeniusz Gąsiorowski, Średniowieczne obwarowania Torunia, Towarzystwo Miłośników Torunia, 2007, s. 23 i 28-29; zdjęcia archiwalne – Wikipedia (http://pl.wikipedia.org/wiki/Brama_Chełmińska_w_Toruniu , dostęp 16.04.2014); zdjęcia współczesne – własne.