Tytuł dzisiejszego wpisu (a w zasadzie jego pierwszy człon) zaczerpnąłem z nazwy książki autorstwa Zygmunta Kruszelnickiego (PWN, 1987), traktującej o budynkach rożnego przeznaczenia (m.in. kościoły, obwarowania miejskie), które nie przetrwały do naszych czasów.

To jeden z moich ulubionych tematów. Co ciekawe, wyburzanie, rozbieranie niektórych obiektów nie wiązało się – jak to miało miejsce w wielu innych polskich miastach – z działaniami wojennymi, przede wszystkim II wojny światowej; w Toruniu rozbierano budynki m.in. ze względu na potrzebę rozbudowy miasta, czy uzyskania budulca. Mimo to, wielka szkoda, że nie zachowały się do naszych czasów.

Pierwszym takim obiektem na stotom-toruń jest gotycka Brama Paulińska, rozebrana w latach 70-tych XIX wieku. Wzniesiona została na osi ul. Szewskiej, pomiędzy Starym i Nowym Miastem. Jej nazwa pochodziła od dominikanów, których w Toruniu nazywano paulinami.

Choć już wówczas, tj. kiedy podejmowano decyzje o rozbiórce, podnosiły się głosy postulujące zachowanie budynku, nie zostały one uwzględnione i – niestety – Brama Paulińska przestała istnieć.

Powyżej – Brama Paulińska od wschodu (dziś – puste miejsce i dawniej).

Powyżej – Brama Paulińska od zachodu (dziś – puste miejsce i dawniej).

Źródła: Zygmunt Kruszelnicki, Toruń nie istniejący, PWN, 1987, s. 62-65; zdjęcia archiwalne – Wikipedia (http://pl.wikipedia.org/wiki/Brama_Paulińska_w_Toruniu , dostęp 06.11.2013); zdjęcia współczesne – własne.