WSTĘP
Drogą wojewódzką 544 między Brodnicą a Działdowem jechałem wielokrotnie, za każdym razem na Mazury lub z powrotem. Wielokrotnie mijałem więc wieś Gródki i spoglądałem na widoczny z drogi pałac. Dopiero w czerwcu, na początku tegorocznego lata, w drodze na Mazury i Warmię zatrzymałem się, by choć z zewnątrz przyjrzeć się temu intrygującemu zabytkowi.
LOKALIZACJA
- Miejscowość: Gródki
- Ulica: Gródki 28
- gmina: Płośnica
- powiat: działdowski
- Województwo: warmińsko-mazurskie
- Lokalizacja GPS: 53.232768, 20.033878
HISTORIA
Pałac w Gródkach został zbudowany w latach 1905-1908 przez rodzinę von Bodden. Wraz z nim założono park. Zmiana właścicielska nastąpiła w roku 1926, gdy obiekt znalazł się w rękach Rajmunda Stodolskiego. Wcześniej, bo między 1920 a 1926 rokiem majątkiem administrował żyd Modelze.
Według informacji znalezionych w internecie, Stodolski był inżynierem, budowniczym Gdyni. Inne intetrnetowe źródła określają go jako obszarnika i jednego z kolegów Józefa Piłsudskiego. Tak czy inaczej, to za jego czasów nad wschodnim wejściem do pałacu pojawił się herb Plon, przedstawiający snop zboża oraz rękę trzymającą szablę (lub miecz). Choć herb Plon w takiej wersji spotkałem tylko w Gródkach, ze względu na nazwisko można go przypisać właśnie Rajmundowi Stodolskiemu.
Po II wojnie światowej, podobnie jak wiele tego typu obiektów, także pałac w Gródkach został przejęty przez Skarb Państwa i nadano mu nowe funkcje – edukacyjne dla szkoły rolniczej. W 1972 szkoła przeniosła się do nowo wybudowanych obiektów nieopodal, natomiast w pałacu ulokowano przedszkole, biura oraz mieszkania Gospodarstwa Pomocniczego przy Zespole Szkół Rolniczych w Gródkach.
8 października 1981 pałac został wpisany do rejestru zabytków (pod numerem 277/81). Nie znalazłem informacji, kiedy dokładnie pałac opustoszał. Dziś jest w rękach prywatnych.
Ciekawa jest kwestia określenia obiektu. Najczęściej spotykam się z określeniem dwór, jednakże w mojej opinii, wielkość i neobarokowy, reprezentacyjny charakter zabytku stawia go raczej w grupie obiektów określanych jako pałace.
CIEKAWOSTKI
- Powierzchnia użytkowa pałacu wynosi prawie 1440 m2, natomiast kubatura to 7296 m3.
- Park pałacowy ma powierzchnię 3 ha.
STAN OBECNY
W latach 1980-1984 pałac przeszedł remont kapitalny, podczas którego przełożono dach, ale także przebudowano wnętrza. Jest w dobrym stanie, choć to „czwórka” miejscami mocno naciągana. Oby obecnemu właścicielowi udało się doprowadzić zabytek do świetności.
ZWIEDZANIE
Pałac w Gródkach jest zamknięty i niedostępny w środku, ale jedna z bram jest szeroko otwarta i ułatwia obejrzenie zabytku z zewnątrz.
WRAŻENIA Z MIEJSCA
Pałac w Gródkach nie jest może wybitnie zachwycający, ale – stojąc niedaleko drogi, w starym parku – bardzo intryguje i każe zatrzymać się na chwilę. A najbardziej przykuwa oko wschodnie wejście z herbem Plon, za którym kryje się historia jego właściciela.
ZOBACZ TEŻ
- pałac w Drogoszach
- pałac w Nakomiadach
- pałac w Sorkwitach
- pałac w Sztynorcie
- pałac w Wopławkach
- pałace w Polsce
- zabytki powiatu działdowskiego
ŹRÓDŁA INFORMACJI
Zdjęcia wykonane 22.06.2026
