WSTĘP

Lato powoli się kończy, dni coraz krótsze, a ostatnio także chłodniejsze. Z tym większą przyjemnością i nostalgią wracam do tegorocznego czerwca i dwudniowej wyprawy warmińsko-mazurskiej. Poranek 23 czerwca na Placu Jedności Narodowej w Jezioranach z pyszną kawą w filiżance i z widokiem na kościół pw. św. Bartłomieja Apostoła był jedną z tych chwil, które zapamiętam na długo.

LOKALIZACJA

• Miejscowość: Jeziorany
• Ulica: Plac Kościelny 2
• gmina: Jeziorany
• powiat: olsztyński
• Województwo: warmińsko-mazurskie
• Lokalizacja GPS: 53.976952, 20.747161

HISTORIA

Początki kościoła w Jezioranach sięgają 1338 roku i lokacji miasta. W dokumencie lokacyjnym z 5 lutego biskup Herman z Pragi uposażył świątynię. Fundamenty kościoła wykonano prawdopodobnie w 1340, potem nastąpiła przerwa w budowie i dopiero w 1360 prace budowlane zostały wznowione. Zakończono je w 1370 lub 1390.

Oczywiście w następnych stuleciach kościół ulegał pewnym przeobrażeniom – np. w 1 ćwierci XVI wieku nad prezbiterium i korpusem nawowym powstały sklepienia gwiaździste.

Ważna i duża przebudowa kościoła miała miejsce w roku 1912. Wówczas m.in. przedłużono świątynię o 2 przęsła w kierunku wschodnim, powstała nowa zakrystia, kruchta od północy, a charakterystyczna dziś wieża została wówczas podwyższona o 1,5 kondygnacji.

Wkrótce, bo w 1913 roku, przystąpiono także do prac remontowych starszych części obiektu. Kolejne ważne remonty przeprowadzono później w latach 1964, 1989-1992, 2005-2010 i 2022. W rejestrze zabytków jeziorański kościół znalazł się 16 marca 1957 (pod numerem J/26), zaś barokową bramkę wpisano 31 maja 1957 pod numerem J/27.

CIEKAWOSTKI

• Nad południowym wejściem do kościoła znajduje się metalowa płaskorzeźba z popiersiem Matki Boskiej z Dzieciątkiem oraz tablicą z inskrypcją odnoszącą się do pożaru w 1783 roku.
• Ołtarz główny kościoła został wykonany w 1734 w Reszlu – w warsztacie Jana Chrystiana Schmidta.
• Wewnątrz kościoła znajduje się epitafium burmistrza Jezioran, Szymona Rogalli z 1763 roku.

STAN OBECNY

Kościół jest dziś w bardzo dobrym stanie, zadbany i wpisujący się znakomicie w lokalny pejzaż, górując nad miasteczkiem.

ZWIEDZANIE

Pozytywne zaskoczenie? Zdecydowanie tak! Przyzwyczajony do kościołów zamkniętych poza czasem nabożeństw, ewentualnie z dostępną kruchtą, bardzo się ucieszyłem, gdy okazało się, że jeziorański kościół jest otwarty i mogę go bez przeszkód zwiedzić. Czy tak jest na co dzień? Trudno jednoznacznie powiedzieć.

Dzięki temu mogłem obejrzeć zabytek od środka, a więc także zobaczyć jego wyposażenie z XVIII i XIX wieku, w tym m.in.: barokowy ołtarz główny, ołtarze boczne (klasycystyczne i barokowe), ambonę z 1 połowy XIX wieku.

Warta uwagi jest także barokowa brama na teren kościoła, zbudowana w XVIII wieku, z rzeźbami prawdopodobnie św. Franciszka z Asyżu i św. Teresy, umieszczonymi w niszach.

WRAŻENIA Z MIEJSCA

Jeziorański kościół, jak zresztą samo miasteczko, już od dłuższego czasu figurowały na mojej liście must visit. I nie zawiodłem się! To był znakomicie spędzony czas podczas wyprawy, ze świetną pogodą i klimatem slow, którego zdecydowanie potrzebowałem.

ZOBACZ TEŻ

• kościół pw. św. Jadwigi w Jezioranach
• cmentarz ewangelicki w Jezioranach
• dworzec kolejowy w Jezioranach
• zabytki powiatu olsztyńskiego
• kościoły w Polsce

ŹRÓDŁA INFORMACJI

• mapy.zabytek.gov.pl
• zabytek.pl
• zabytek.pl
• parafiajeziorany.pl
• OpenStreetMap

---

---

Zdjęcia wykonane 23.06.2026