Kamienica przy ulicy Retoryka 15 w Krakowie

WSTĘP

Twórczość mistrza Teodora Talowskiego – kilkakrotnie już przeze mnie prezentowana – choćby tylko w odniesieniu do realizacji krakowskich nieustannie zachwyca i udowadnia, że architektura może być fantastyczną przygodą naszpikowaną symboliką, detalami i niesztampowymi rozwiązaniami. Powracam dziś zatem do Krakowa, na ulicę Retoryka 15.

LOKALIZACJA

Miejscowość: Kraków
Ulica: Retoryka 15
gmina: –
powiat: –
Województwo: małopolskie
Lokalizacja GPS: 50.057988, 19.928318

HISTORIA

Kamienica przy ulicy Retoryka 15 w Krakowie to jeden z pierwszych zrealizowanych projektów autorstwa Teodora Talowskiego. Została zaprojektowana i zbudowana w latach 1887-1888 na zlecenie inż. Karola Stadtmüllera.

3-kondygnacyjna, 6-osiowa kamienica nie jest może tak porywająca, jak niektóre inne autorstwa Talowskiego, ale i tu znajdziemy przynajmniej kilka elementów charakterystycznych dla krakowskiego architekta. Przede wszystkim jest to podpis mistrza: PROJEKTOWAŁ // TEODOR TALOWSKI // 1888. Na elewacji znajdziemy także sentencję: „DŁUGO MYŚL // PRĘDKO CZYŃ”, od której pochodzi zwyczajowa nazwa kamienicy.

Poza swoistymi podpisami Talowskiego koniecznie trzeba zwrócić uwagę także na niezwykle interesujący fryz wykonany z płytek ceramicznych. Kwadratowe elementy, ułożone jeden przy drugim, z żółto-czarną różą wiatrów na czerwonym tle to zdecydowanie rozwiązanie niesztampowe i charakterystyczne dla eksperymentującego Talowskiego.

CIEKAWOSTKI

Kamienica przy ul. Retoryka 15 w Krakowie nie jest wpisana do rejestru zabytków, widnieje jedynie w gminnej ewidencji zabytków Krakowa (pod numerem 4370).
Inwestor, inż. Karol Stadtmüller był wykładowcą w krakowskiej Państwowej Szkole Przemysłowej (pracował na stanowisku profesora mechaniki), podobnie jak Teodor Talowski.

STAN OBECNY

Kamienica wymaga pilnego remontu, który nie tylko pomógłby uwydatnić architektoniczne podpisy Talowskiego, ale i zapobiegłby degradacji zabytku. Jak wskazuje Tadeusz Bystrzak w książce pt. „Teodor Marian Talowski”, degradacji ulega fryz z płytek ceramicznych, a dwie z nich zostały wmurowane w podłogę klatki schodowej.

ZWIEDZANIE

Kamienica jest bez problemu dostępna z zewnątrz. Jej oglądanie warto połączyć z poznawaniem kilku innych dzieł Talowskiego, znajdujących się przy tej samej ulicy – Retoryka, oraz przy sąsiedniej – Smoleńsk.

WRAŻENIA Z MIEJSCA

Z pewnością kamienica przy ulicy Retoryka 15, czy – „Długo myśl, prędko czyń” – nie jest tak zachwycająca, jak choćby obiekty „Pod Osłem” czy „Pod Pająkiem”. Ale poznając twórczość Talowskiego trzeba mieć na uwadze wszystkie jego dzieła, układające się w pasjonujący obraz wyjątkowego artysty.