Kościół pw. Wniebowzięcia NMP w Kcyni – karmelici i niezwykły krucyfiks

/ 10/05/2026
WSTĘP

Powracam dzisiejszym wpisem do Kcyni – miasta, które odwiedziłem dwukrotnie, za pierwszym razem dedykowaną wycieczką z końca roku 2023. Znakomita pogoda przypominająca zimę tylko niską temperaturą pozwoliła na pełne pozytywnych emocji zwiedzanie regionu. Na trasie wycieczki i spaceru po Kcyni nie mogło oczywiście zabraknąć kościoła pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny.

LOKALIZACJA

  • Miejscowość: Kcynia
  • Ulica: Rynek 28
  • gmina: Kcynia
  • powiat: nakielski
  • Województwo: kujawsko-pomorskie
  • Lokalizacja GPS: 52.991925, 17.488521
HISTORIA

Historia tego miejsca sięga XVI wieku. Wówczas to, na miejscu obecnego kościoła, stał kościółek, do którego w 1612 roku sprowadzono karmelitów. Bracia wkrótce zbudowali drewniany klasztor.

Rok 1775 zapisał się tragicznie w historii miasta. Pożar, jaki wówczas wybuchł, strawił prawie całą Kcynię, w tym kościół i klasztor. Już 3 lata później rozpoczęto odbudowę, stawiając murowane: kościół, klasztor i krużganki odpustowe. Klasztor otoczono murem. Budowę zakończono w 1780 roku.

Karmelici przebywali w kcyńskim klasztorze do 1835 roku, kiedy to rozkaz rządu pruskiego zmusił ich do opuszczenia klasztoru i miasta. Kościół nadal pełnił funkcje sakralne, natomiast klasztor przeznaczono na mieszkania wikariuszy i służby kościelnej, w części zabudowań umieszczono szkołę katolicką. Pod koniec XIX wieku część klasztoru rozebrano. W 20-leciu międzywojennym dawny klasztor mieścił seminarium nauczycielskie.

Lata powojenne to liczne remonty, m.in. gruntowna renowacja w 1964 roku, wymiana pokrycia dachu na kościele (lata 90.), czy wykonanie witraży do prezbiterium (1996). Rok 1990 przyniósł ważną decyzję – działający dotychczas jako kościół pomocniczy, został ustanowiony siedzibą nowej parafii. Plebania została ulokowana we wschodnim skrzydle dawnego klasztoru.

W roku 1998 zespół klasztorny wpisano do rejestru zabytków, pod numerem A/268/2. Tym samym dopełniono akt prawny wpisu rejestrowego zapoczątkowany w roku… 1933. Wtedy to, 10 marca, do stosownego rejestru został wpisany sam kościół.

CIEKAWOSTKI

  • W polu środkowym ołtarza głównego znajduje się późnogotycki krucyfiks z 1. połowy XVI wieku ze srebrną koroną cierniową z XVIII wieku i… naturalnymi włosami. Ich pochodzenie wyjaśnia opowieść o cudach, jakoby uboga panna z Żurawi (wieś obok Kcyni), cierpiąca na mocne bóle głowy, modliła się przed krucyfiksem i postanowiła obciąć swoje włosy. Udekorowała nimi głowę Chrystusa, ból głowy ustąpił. Później okazało się, że włosy cudownie odrosły, podobnie jak niektórzy modlący się przed krucyfiksem cudownie ozdrowieli.
  • Do kościoła od południa przylega Kalwaria – krużganki odpustowe z namalowanymi stacjami drogi krzyżowej. Przy murze Kalwarii, od południa, do czasu II wojny światowej stały figury św. Jana Nepomucena i św. Wawrzyńca, obie na cokołach. Obie też zostały zniszczone przez niemieckiego okupanta.
  • Podczas prac remontowych Kalwarii w 2006 roku, pod jedną z namalowanych stacji drogi krzyżowej znaleziono zamurowane drzwi.
  • W kościele znajduje się niezwykła barokowa ambona w kształcie łodzi rybackiej, pod której dziobem zobaczymy rybę, na maszcie – emblemat papieski, a na żaglu – Oko Opatrzności.
STAN OBECNY

Kościół pw. Wniebowzięcia NMP w Kcyni jest w bardzo dobrym stanie, przeszedł liczne renowacje i remonty.

ZWIEDZANIE

Co rzadko spotykane, kościół był otwarty podczas mojej wizyty w Kcyni 28 grudnia 2023, wobec czego mogłem zobaczyć i niezwykły krucyfiks, i piękną, a zarazem bardzo symboliczną ambonę, i w ogóle wnętrze, przyozdobione polichromią z końca XVIII wieku, odnowioną w latach 1962-1965 przez specjalistów z Torunia. Niestety, nie próbowałem zwiedzać Krużganków odpustowych, ale wobec zdjęć i informacji dostępnych w internecie – na pewno warto!

WRAŻENIA Z MIEJSCA

Kcynia to miasto, którego klimat naprawdę lubię. Niespieszny, przerywany jedynie (choć jest to uciążliwe) przez ciężkie samochody przetaczające się ulicami przecinającymi centrum. Nie zmienia to faktu, że kcyński Rynek z dominującym dzięki wieżom kościołem pw. Wniebowzięcia NMP jest bardzo urokliwy, a sam kościół posiada skarby, które zobaczyć trzeba koniecznie.

ZOBACZ TEŻ

ŹRÓDŁA INFORMACJI

Podobne wpisy

Dodaj komentarz

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.