I znów zaglądamy do Kcyni, ponownie na ulicę Szubińską. Niedawno zaprezentowałem tamtejszą dawną wozownię cmentarną, czyli miejsce, w którym kiedyś ewangelicy przechowywali karawan transportujący trumny ze zmarłymi z niedalekiego kościoła (dziś już nie istnieje) na cmentarz. I dziś kilka słów i nieco zdjęć ewangelickiego cmentarza w Kcyni. To miejsce dość zagadkowe, jeśli wziąć pod uwagę stan obecny i to, co można przeczytać i zobaczyć na karcie cmentarza z 1988 roku. Można dowiedzieć się z niej m.in., iż założony został w 2 połowie XIX wieku. Przeprowadzona pod koniec lat. 80. ubiegłego stulecia inwentaryzacja wymienia m.in. prawie 90 nagrobków i 13 mogił, wskazując jednocześnie, iż cmentarz jest dewastowany i zarośnięty zielenią. Zresztą, widać to dobrze na załączonych do karty zdjęciach. Dziś to miejsce właściwie nie przypomina siebie z roku 1988 – to, co rzuca się w oczy, to skoszony teren bez dzikiej roślinności, ale ze starymi drzewami oraz niemal namacalny brak nagrobków, mogił. Być może źle szukałem, patrzyłem, ale naprawdę znalazłem zaledwie jeden nagrobek. Jednak to, co – poza wspomnianą wcześniej wozownią – zaciekawia, to widoczne we wschodniej części cmentarza: grobowiec rodziny von Bülow oraz kaplica cmentarna rodziny Busse. W tym miejscu muszę ponownie wspomnieć o niesamowitym zbiegu okoliczności (choć… nic nie dzieje się bez przyczyny), który doprowadził mnie do Kcyni dosłownie kilka dni po przeprowadzonych pracach porządkowych. Dzięki nim odkryta została wspomniana kaplica niszczona przez lata przez samosiejki, bluszcz i wandali. Przez zniszczone okno można zajrzeć do środka, choć widok tam smutny. I jeszcze dwie ciekawostki z datami związanymi z cmentarzem. Na filarach murowanej bramy cmentarnej znajdują się dwie tablice pamiątkowe, które w języku polskim i niemieckim upamiętniają pochowanych ewangelickich mieszkańców Kcyni, wskazując rok 1860 jako datę założenia cmentarza (może pierwszego pochówku?); tablice zostały wmurowane w roku 2009, a na jednej z nich widnieje podpis: B. von Bülow. Przypuszczam, że tablice zostały odsłonięte razem z Berndem von Bülow (który odwiedził Kcynię kilkanaście razy) – potomkiem właścicieli pobliskiej Żurawi – ich rodzinny grobowiec znajduje się właśnie we wschodniej części cmentarza – jest w dobrym stanie, a umieszczone na nim kamienne płyty z nazwiskami pochowanych członków rodziny wyglądają na współczesne, więcej – jedna z nich wspomina zmarłego w 2022 roku… Bernda von Bülow. Z pozoru mało interesujący cmentarz jest więc miejscem obowiązkowym na trasie wycieczki do miasta na Pałukach, a wspominając fantastyczną działalność Dźwiękowego Archiwum Kcyni – to miejsce znane i odwiedzane przez samych mieszkańców pamiętających o tych, którzy tworzyli miasto wiele lat temu.

• Miejsce: Kcynia, gm. Kcynia, pow. nakielski, woj. kujawsko-pomorskie
• Geolokalizacja: 52.992986, 17.500742
• Data założenia: 2. poł. XIX w.
• Wyznanie: ewangelickie
• Stan: zły/dst
• Powierzchnia: ok. 0,755 ha
• Inne: nieczynny
• Możliwość zwiedzania: tak
• Źródła: zabytek.pl, pomorska.pl, pomorska.pl, OpenStreetMap
• Zdjęcia wykonane: 2023-12-28