Oj, dawno już nie było na Pulpicie STOTOM-a wpisu o Toruniu, którego już nie ma. Choć takich nieistniejących miejsc jest całe mnóstwo, dopiero dziś wracam do nich odpowiednim wpisem. Co ważne – dotychczas niemal wszystkie posty z cyklu dotyczyły Starego i Nowego Miasta (poza rzeźnią miejską) – dziś natomiast przeniesiemy się na lewobrzeże, do dzielnicy Podgórz. Tam bowiem w latach 70. XIX wieku (lub – według innego źródła – w 1861 roku) założony został browar. Początkowo prowadzony był przez Georga Thomsa, a następnie przez jego syna, Karla Ernesta. To on w latach 1905-1906 rozbudował zakład, stawiając przede wszystkim nowy budynek, zajmujący większą część tzw. Rynku Podgórza.
W 1922 roku zmienił się właściciel browaru – początkowo był to Jan Abramowicz, a później – aż do końca istnienia zakładu w 1945 roku – Józef Chronowski, reemigrant ze Stanów Zjednoczonych. Rozbudował i zmodernizował browar, dzięki czemu w 1930 roku produkowano czterokrotnie więcej piwa; słynne były: Śmietanka Pomorska, Karamel Pomorski, czy Koźlak. Warto wspomnieć, iż Browar Pomorski (taką nadano mu nazwę w 1922 roku) produkował także wody i lemoniady.
Czas wojenny przyniósł Browarowi Pomorskiemu zarząd administracji niemieckiej. Na przełomie 1944 i 1945 roku w piwnicach urządzono szpital dla rannych żołnierzy i prowizoryczny schron przeciwlotniczy.
Niestety, choć niemal cały Toruń przeszedł bez szwanku wojenną zawieruchę, Browar Pomorski stał się jej ofiarą. Przetrwał do stycznia 1945 roku, kiedy to – w niejasnych okolicznościach – nastąpił wybuch 2 wagonów wypełnionych 40 t trotylu. Materiał wybuchowy przeznaczony był przez Niemców do wysadzenia pobliskiej lokomotywowni Kluczyki, jednakże wagony, oznaczone przez polskich kolejarzy jako próżne, przetoczone zostały w pobliże browaru. Eksplozję spowodował być może zbłąkany radziecki pocisk. Jedno jest pewne – w wybuchu zginęło 31 osób, a 240 budynków zostało zniszczonych. Sam browar uległ zupełnej destrukcji i nie został już odbudowany. Dziś na jego miejscu znajduje się skwer oraz budynek Dzielnicowego Domu Kultury (obecnie Dom Muz) z lat 50. ubiegłego stulecia, a także pamiątkowa tablica poświęcona mieszkańcom Podgórza, którzy zginęli w pamiętnym wybuchu i tablica informacyjna o jednym z największych zakładów przemysłowych przedwojennego Torunia.
Archiwalne zdjęcie Browaru Pomorskiego | źródło: http://dziejepodgorza.blogspot.com/2013/12/browar-pomorski-jozefa-chronowskiego.html
Lokalizacja Browaru Pomorskiego | źródło: google maps
Źródła:
podrozezmataszkami.pl 