Gdyby pierwszą napotkaną osobę zapytać o atrakcje turystyczne na Mazurach można być niemal pewnym, że wskazałaby jeziora i lasy. Z dużym prawdopodobieństwem w odpowiedzi pojawiłby się także „Wilczy Szaniec” (Wolfschanze), czyli wojenna kwatera Hitlera w Gierłoży. Obiekty drugowojenne nie należą do tych, które zwiedzam najchętniej, niemniej jednak, kiedy podczas pandemicznego, krótkiego pobytu wakacyjnego w Karolewie pod Kętrzynem nadarzyła się okazja, by rodzinnie zwiedzić „Wilczy Szaniec”, nie zastanawiałem się ani chwili. Blogowy wpis to za mało, by dokładnie opisać całą kwaterę, mimo jej dość krótkiej historii. Ta wiąże się z planem ataku hitlerowskich Niemiec na ZSRR („Barbarossa”) i dogodnym położeniem miejsca w mazurskich lasach, wśród jezior. Prace przy budowie kwatery Hitlera trwały w wielkiej tajemnicy w latach 1940-1944. Powstało ponad 200 obiektów, kwatera obejmowała około 2,5 km2, zamieszkiwana była (w roku 1944) przez ponad 2000 osób. Sam Hitler między czerwcem 1941 a listopadem 1944 roku spędził w Wolfschanze około 880 dni. 20 lipca 1944 roku ocalał po nieudanym zamachu, którego dokonał pułkownik Claus Schenk von Stauffenberg. W styczniu 1945 roku kwatera została wysadzona przez wycofujących się Niemców i wkrótce zajęta przez Armię Czerwoną. Między 1952 a 1955 rokiem kompleks został rozminowany przez polskich żołnierzy. Zapewne też dzięki temu właśnie dawna kwatera jest dziś obiektem turystycznym – tuż obok znajduje się obszerny parking, nawet restauracja, a po kompleksie prowadzi specjalnie przygotowana ścieżka. To już nie trudno dostępne ruiny, a obiekt muzealno-edukacyjny: Ośrodek Edukacji Historyczno-Przyrodniczej „Wilczy Szaniec” Nadleśnictwa Srokowo z wielkimi rzeszami turystów odwiedzających go co lato. Niemniej jednak miejsce naprawdę warto odwiedzić, zapoznać się z jego historią i sięgnąć po (dostępną w miejscowym sklepiku) lekturę, która szeroko opowiada o kwaterze i wspomnianym zamachu na Hitlera.

• Miejsce: Gierłoż, gm. Kętrzyn, pow. kętrzyński, woj. warmińsko-mazurskie
• Geolokalizacja: 54.079770, 21.493457
• Kalendarium: 1940-1944 – budowa; 01.1945 – wysadzenie kompleksu przez Niemców; 1952-1955 – rozminowywanie kwatery i okolic
• Stan: ruina
• Inne: –
• Możliwość zwiedzania: tak (obecnie Ośrodek Edukacji Historyczno-Przyrodniczej „Wilczy Szaniec” Nadleśnictwa Srokowo)
• Źródła: Marek Dragun, Wilczy Szaniec. Wspomnienia świadków, LABRITA 2017; Wilczy Szaniec, OpenStreetMap
• Zdjęcia wykonane: 2020-08-17