Odwiedzając i zwiedzając Szubin nie można pominąć jednego z najstarszych i najważniejszych zabytków tego interesującego miasteczka – ruin zamku. Kilka lat temu było to miejsce (co można zobaczyć na zdjęciach w internecie) niemal zapomniane, zarośnięte, ale dzięki rewitalizacji przeprowadzonej w latach 2020-2021 ruiny można oglądać i zwiedzać bez przeszkód. Zacznijmy jednak od początku, czyli od XIV wieku, kiedy to zamek został zbudowany. W karcie zabytku (ruiny zostały wpisane do rejestru już w roku 1932, karta utworzona w 2002) wskazany został przedział czasowy 1361-1377 jako ten, w którym budowla została wzniesiona. Jej fundatorem był Sędziwój VI Pałuka herbu Topór znany też jako Sędziwój z Szubina – tak występuje w źródłach od 1365 roku. I ten rok jest dla mieszkańców Szubina szczególnie ważny, bo przyjmuje się go jako założenie miasta – przez Sędziwoja, rzecz jasna. A jak to z zamkami bywało, koleje losu i zawiłości historyczne, prowadząc przez odbudowę (po pożarze na początku XVII w.) i przebudowę w wieku XVIII, zakończyły zamkowy żywot jako ruiny. W XIX stuleciu na miejscu zamku istniał już dwór, potem dom. Pierwsze prace wykopaliskowe podjął dopiero niemiecki okupant w latach 1941-1943; po wojnie prace takie prowadzono w roku 1968 i w latach 1998-2001. Nie do końca udało się odtworzyć wygląd zamku (próbę rekonstrukcji – poprzez wykonanie makiety – podjął Adam Krall), ale warto zobaczyć choćby same ruiny, spojrzeć na nie z wysokości specjalnej platformy widokowej, czy z dołu – z brzegu Gąsawki, nad którą zamek został wzniesiony prawie 700 lat temu – prawie 7 wieków ceglane mury i wody rzeczki tworzą ten szubiński krajobraz.

• Miejsce: Szubin, gm. Szubin, pow. nakielski, woj. kujawsko-pomorskie
• Geolokalizacja: 53.004882, 17.739546
• Kalendarium: XIV w. (1361-1377) – budowa; pocz. XVII w. – zamek został spalony; 1636-1647 – odbudowa; 1731-1747 – przebudowa; od ok. 1793 – popada w ruinę; 1941-43, 1968, 1998-2001 – prace wykopaliskowe; 2020-2021 – rewitalizacja ruin
• Stan: ruina
• Inne: wpisane do rejestru zabytków 28.09.1932 pod numerem A-224 i 18.12.2008 pod numerem A/310
• Możliwość zwiedzania: tak
• Źródła: mapy.zabytek.gov.pl, zabytek.pl, szubin.pl, Gazeta Pomorska, OpenStreetMap
• Zdjęcia wykonane: 2023-12-28