Znów wracam do fascynującego tematu Torunia nie istniejącego – zgodnie z tytułem niezwykłej książki Zygmunta Kruszelnickiego. Bohaterką dzisiejszego wpisu jest Brama Starotoruńska – nie dość, że najstarsza (zbudowana w poł. XIII w.), to jedyna w kierunku zachodnim. Jej nazwa pochodziła od osady Stary Toruń, położonej na zachód, ok. 10 km od obecnego centrum, będącej miejscem pierwotnej lokacji Torunia w 1231 roku (prawa miejskie w 1233 roku; 3 lata później miasto zostało przeniesione w obecne miejsce).

Powróćmy jednak do dzisiejszej bohaterki – Bramy Starotoruńskiej; wzniesiona została w formie 5-kondygnacyjnej wieży. Po 1635 roku, kiedy zarwała się jej górna część, Brama uzyskała od strony zewnętrznej 2 kondygnacje, a od wewnętrznej jedną. Wcześniej, w 1429 roku przed Bramą wzniesiono barbakan – pierwszy i największy w państwie krzyżackim i na obecnych ziemiach polskich. W 1703 roku, podczas oblężenia Torunia przez Szwedów, został wysadzony w powietrze.

Brama Starotoruńska, podobnie jak większość pierścienia murów średniowiecznego Torunia, została – na polecenie władz pruskich – rozebrana pod koniec XIX wieku. Na szczęście, zachowało się kilka jej fotografii, wykonanych prawdopodobnie niedługo przed rozbiórką…

Brama Starotoruńska z elementami szyi bramnej – widok od zachodu (XIX w.).

Skrzyżowanie ulic: Kopernika, Fosa Staromiejska i Pod Krzywą Wieżą (od zachodu) – miejsce po Bramie Starotoruńskiej (2014-10-21).

Brama Starotoruńska – widok od wschodu (XIX w.); z lewej strony widoczny fragment kamienicy (istnieje do dziś) i fragment gazowni miejskiej, także dziś już nieistniejącej.

Fragment kamienicy – róg ulic: Kopernika i Pod Krzywą Wieżą – widocznej na zdjęciu powyżej (2014-10-21);

Skrzyżowanie ulic: Kopernika, Pod Krzywą Wieżą i Fosa Staromiejska – miejsce, gdzie do końca XIX wieku znajdowała się Brama Starotoruńska…

Lokalizacja Bramy Starotoruńskiej na współczesnej mapie.

————————————————————————————————

Źródła: Zygmunt Kruszelnicki, Toruń nie istniejący, PWN, 1987, s. 65-69; zdjęcia archiwalne – Wikipedia (http://pl.wikipedia.org/wiki/Brama_Starotoru%C5%84ska_w_Toruniu , dostęp 27.10.2014); zdjęcia współczesne – własne; mapa współczesna – GoogleMaps; http://www.turystyka.torun.pl/art/284/bramy-2.html#starotorunska, http://www.turystyka.torun.pl/art/285/barbakany.html#starotorunski, http://www.turystyka.torun.pl/art/457/najblizsze-okolice-torunia.html#starytorun.