Mimo dostępności wielu źródeł – drukowanych i internetowych – wciąż trafiam na zabytki, miejsca, co do których trudno jest określić ich oryginalną funkcję, czy znaleźć datowanie nie budzące wątpliwości. Ale jest coś takiego w tych miejscach, co każe się zatrzymać, popatrzeć, pomyśleć. Obok bohatera, czy raczej – bohaterki dzisiejszego wpisu przejeżdżałem kilkakrotnie, aż w końcu zapadła decyzja o kilkuminutowym postoju. Miało to miejsce w Staniszowie, przy głównej drodze prowadzącej przez tę dolnośląską wieś, znaną zwłaszcza z Zamku Księcia Henryka na Grodnej, 2 pałaców i kościoła. Mało znana jest zaś, choć bardzo intrygująca, dawna gospoda, stojąca obok wspomnianej drogi. Intrygująca jest już sama funkcja budynku, w karcie zabytku bowiem (w rejestrze od 1996 roku) opisanego jako dwór. I faktycznie, wygląd z charakterystycznym 4-kolumnowym portykiem przywodzi na myśl dwór, którego wiek określony został na około 240 lat. Jednak obiekt znany jest bardziej jako dawna gospoda (zresztą, położony niemal tuż przy drodze). Co więcej, słynna z serwowanego likieru ziołowego „Echt Stonsdorfer Bitter”, produkowanego od 1810 roku przez Christiana Gottlieba Koernera. Ten lokalny specjał jest wytwarzany do dziś, ale od 1945 roku daleko stąd, pod Hamburgiem. Początkowo produkowany był jednak w Staniszowie, w sąsiedniej gorzelni przylegającej do karczmy; tutaj także warzono piwo. O noclegowo-restauracyjnej historii tego budynku świadczą pozostałości napisu niemieckiego nad głównym wejściem. Widoczna jest najlepiej część „zur Brauerei”, natomiast cały napis wyglądał zapewne tak: „Gasthof zur Brauerei”, czyli: „Zajazd przy Browarze”. A jak budynek wygląda dziś? Niestety, nie najlepiej, choć widać – choćby porównując obecny stan z tym sprzed kilku, kilkunastu lat na fotografiach w internecie – że powoli jest remontowany. Ciekawe, czy znów stanie się staniszowską gospodą z lokalnym piwem i ziołową nalewką, której pewnie nie powstydziliby się śląscy laboranci?

• Miejsce: Staniszów, gm. Podgórzyn, pow. karkonoski, woj. dolnośląskie
• Lokalizacja GPS: 50.850954, 15.733564
• Kalendarium: ok. 1780-1790 – budowa
• Stan: dst
• Inne: wpisana do rejestru zabytków 26.11.1996 pod numerem 1280/J (15.05.2006, nr A/786/1280/J) jako dwór
• Możliwość zwiedzania: nie
• Źródła: mapy.zabytek.gov.pl, zabytek.pl, fotopolska.eu, Joanna Lamparska, Dolina Królów, ASIA-PRESS, Wrocław 2010, OpenStreetMap
• Zdjęcia wykonane: 2025-07-18