Dolny Śląsk przynosi mnóstwo pytań związanych z wyborem miejsc do odwiedzenia. Niestety, zawsze z czegoś trzeba zrezygnować, by wybrać coś innego, a wszystkie opcje wydają się atrakcyjne. I takie okazują się w rzeczywistości. Czasami przy wyborze trzeba zdać się na spontaniczność. I takie właśnie podejście zaprowadziło mnie i moich Towarzyszy lipcowego zwiedzania Dolnego Śląska do Rudaw Janowickich. To niewysokie (najwyższy szczyt – Skalnik, 944 m n.p.m.) pasmo górskie we wschodniej części Sudetów Zachodnich. Co dla nich charakterystyczne, to formacje skalne (zasadniczo granitowe). Być może stały się one inspiracją dla Clericusa Bolza – rycerza z niedalekiego Mniszkowa, który w latach 1371-1386 wzniósł zamek, wykorzystując do jego budowy niektóre ze skał. Wspomniany Bolz (związany z dworem książąt świdnickich) początkowo strzegł traktów handlowych. Z czasem poparł ruch husycki i dał schronienie rabusiom, którzy napadali na podróżujących kupców. Skończyło się interwencją wojsk Świdnicy, zdobyciem i zniszczeniem zamku. W latach 1517-1518, nowy właściciel warowni – Hans Dippold von Burghaus – odbudował ją i rozbudował. Później zamek kilka razy zmieniał właścicieli, wśród których był nawet Justus Decjusz, sekretarz króla Zygmunta I Starego, a zarazem właściciel kopalni w pobliskiej Miedziance. I on dokonał pewnej rozbudowy zamku, później podobnie zrobił kolejny właściciel, Daniel von Schaffgotsh. Kres świetności tego miejsca przyniosła wojna trzydziestoletnia i rok 1645, gdy warownia została dwukrotnie zdobyta przez Szwedów i podpalona. Od tego czasu obiekt pozostaje w ruinie. Oczywiście, pełniąc dziś zupełnie inną funkcję – turystyczną. Jest to bowiem znakomite miejsce przystankowe podczas górskich wędrówek oraz widokowe na okolicę. Doceniono te walory już w I połowie XIX wieku, gdy w latach 1837 i 1848 odgruzowano ruiny oraz częściowo zrekonstruowano obiekt. Przełom XIX i XX wieku przyniósł zaś powstanie gospody i schroniska turystycznego w ruinach. Funkcjonowały jednak tylko do końca 1945 roku, po czym miejsce znowu zostało zapomniane. Dopiero w 1965 odgruzowano ruiny i oczyszczono je i od tego czasu można je zwiedzać – co ciekawe, bez opłat. Ten fakt czyni to miejsce wyjątkowym, choć trochę szkoda, że zachowane ruiny, zamkowe ściany scalone ze skałami, schody, piwnica, relikty gospody, brama – nie „żyją” tak, jak inne, podobne. Ale od czego jest wyobraźnia, zwłaszcza gdy wokół nie ma niemal nikogo. A na takie warunki w środku lata trafiliśmy, odwiedzając Bolczów. Do ruin można dojść z 3 stron: szlakiem czarnym lub zielonym. Ten drugi prowadzi z jednej strony od północy, od Janowic Wielkich. My przyjechaliśmy samochodem i zaparkowaliśmy na jednym z prywatnych, płatnych miejsc postojowych, po czym wspinaliśmy się przez około 45 minut. Ale szlak ten prowadzi z miejscowej, czynnej stacji kolejowej, dostęp do zamku jest więc bardzo dobry także dla niezmotoryzowanych turystów.

• Miejsce: Janowice Wielkie, gm. Janowice Wielkie, pow. karkonoski, woj. dolnośląskie
• Lokalizacja GPS: 50.860728, 15.912334
• Kalendarium: 1371-1386 – budowa; 1433 – zdobyty i zniszczony przez wojska Świdnicy;  1517-1518 – odbudowa; XVII w. – dalsza rozbudowa przez Daniela von Schaffgotsha; 1645 – dwukrotnie zdobyty przez Szwedów i spalony; 1837 i 1848 – odgruzowanie i częściowa restauracja ruin; k. XIX w – budowa niewielkiego schroniska turystycznego i gospody; pocz. XX w. – adaptacja budynku bramnego na schronisko młodzieżowe; po 1945 – koniec funkcjonowania schroniska i gospody, pogorszenie stanu zamku; 1965 – odgruzowanie i oczyszczenie ruin
• Stan: trwała ruina
• Inne: wpisany do rejestru zabytków 04.12.1958 pod numerem 472 (04.08.2006 i 29.03.2010 – A/907/472)
• Możliwość zwiedzania: tak
• Źródła: mapy.zabytek.gov.pl, zabytek.pl, janowicewielkie.eu; „Rudawy Janowickie. Mapa turystyczna, skala 1:35000”, Wydawnictwo COMPASS, Kraków 2022; OpenStreetMap
• Zdjęcia wykonane: 2025-07-22