Gdy pod koniec sierpnia bieżącego roku zwiedzałem zaporę wodną Pilchowice, nawet nie przypuszczałem, że wkrótce po raz kolejny w swej ponad 100-letniej historii odegra swą niezwykle ważną funkcję ochrony przed skutkami powodzi, co miało miejsce dosłownie kilka tygodni temu. Ten wyjątkowy, ogromny zabytek techniki powstał właśnie jako inżynierska odpowiedź na niszczące powodzie, z których ta w 1897 roku ostatecznie przyczyniła się do podjęcia decyzji o budowie. Mimo to prace budowlane rozpoczęto dopiero w 1904 roku, a zakończono w roku 1912. Tak długi czas budowy wyniknął nie tylko z jej wysokiego stopnia skomplikowania, ale i podtopień utworzonych już fundamentów (w latach 1906, 1908, 1909), choć i tak starano sobie z tym radzić m.in. poprzez wydrążenie specjalnego tunelu pod górą Zamkową, w który skierowano nurt rzeki. Prace budowlane prowadziła firma B. Liebold & Co. AG (Holzminden/Berlin) pod kierownictwem Alberta Cucchiera, a projekt zapory wykonali profesor Otton Intze i dr Curt Bachmann. 16 listopada 1912 roku zaporę oddano do użytku, w obecności cesarza Wilhelma II, który także odsłonił wówczas tablicę pamiątkową poświęconą powodzi w 1897 roku. Kamienno-betonowy gigant ma wysokość 62 m, szerokość korony zapory wynosi 7 m, a jej długość 290 m. Duże wrażenie robią ogromne schody, czyli kanał upustowy, umieszczony z boku zapory. Wraz z zaporą powstała także elektrownia wodna, czynna po dziś dzień – jej budynek zobaczymy u stóp zapory, po jej zachodniej stronie. Pilchowicka tama jest otarta dla turystów – można spacerować po jej koronie i podziwiać nie tylko wspaniałe dzieło ówczesnych inżynierów i budowniczych, ale i malownicze jezioro, jakie powstało po budowie kamienno-betonowego kolosa. A ten cały czas pełni swoje funkcje w tym nieobliczalnym regionie, chroniąc okolicę, a przynajmniej zmniejszając katastrofalne skutki powodzi.

• Miejsce: Pilchowice, gm. Wleń, pow. lwówecki, woj. dolnośląskie
• Geolokalizacja: 50.964328, 15.644780
• Kalendarium: 1904-1912 – budowa
• Stan: bdb
• Inne: wpisana do rejestru zabytków 02.05.2023 (nr A/6253/1-4); wysokość = 62 m, długość korony = 290 m, szerokość korony = 7 m
• Możliwość zwiedzania: tak
• Źródła: mapy.zabytek.gov.pl, wlen.pl, ekoenergia.tauron.pl, Wikipedia, dziedzictwodolinybobru.pl; OpenStreetMap
• Zdjęcia wykonane: 2024-08-23