Chyba nie ma wśród turystów odwiedzających krakowski Kazimierz osoby, która nie kojarzyłaby miejscowego Okrąglaka – charakterystycznego, niskiego budynku, zajmującego znaczną część placu Nowego. I to nie tylko dlatego, że trudno ten ciekawy budynek przeoczyć, ale i częściowo pewnie ze względu na przekąski, jakie sprzedawane są z niemal każdego z 37 okienek. Obecny plac Nowy stanowił ważne miejsce targowe na Kazimierzu już na początku XIX wieku. Prawie wiek później, pod koniec XIX stulecia, Gmina Miejska Kraków podjęła decyzję o budowie w tym miejscu hali targowej. Projekt Jana Rzymowskiego (inspektora Urzędu Budownictwa Miejskiego) zatwierdzono 22 lipca 1899 roku, a już w roku następnym – 1900 – hala została oddana do użytku. Po 27 latach zmieniła nieco wygląd (w obrębie dziedzińca wewnętrznego) – została wydzierżawiona przez miasto Gminie Żydowskiej i zaadaptowana na rytualną rzeźnię drobiu. Tę zlikwidowali na początku okupacji Niemcy. Najpóźniej po 1945 roku budynek wrócił do swojej pierwotnej funkcji, którą pełni do dziś, choć nie są to już kramy kupieckie, lecz w okienkach serwowane są np. zapiekanki. Najciekawsza część budynku to ta widziana właśnie z zewnątrz: owe 37 okienek rozstało rozmieszczonych na 12 bokach budynku. Wzniesiono go głównie z cegły, ale część elementów wykonano z kamienia – w tym ozdobną numerację okienek. Warto też na chwilę zajrzeć do wnętrza okrąglaka, a przynajmniej spojrzeć na 2 wejścia umieszczone w osi wschód-zachód: wzrok przyciągają trójkątne przyczółki z orłem w koronie wspartym na ozdobnej konsoli. A jak już obejdziemy halę wokół, sprawdzając, czy na pewno jest 37 okienek, wtedy warto zanurzyć się w, otaczające zabytek, liczne stoiska ze starociami. Ach, ten niezwykły klimat Kazimierza…

• Miejsce: Kraków, woj. małopolskie
• Geolokalizacja: 50.051746, 19.944926
• Kalendarium: 1900 – budowa; 1927 – adaptacja na rytualną rzeźnię drobiu (zlikwidowaną przez Niemców na początku okupacji); po 1945 – ponownie funkcje handlowe
• Stan: bdb
• Inne: wpisana do rejestru zabytków 19.12.2008 pod numerem A-170/M
• Możliwość zwiedzania: nie (obiekt handlowy, dostępny z zewnątrz)
• Źródła: mapy.zabytek.gov.pl, zabytek.pl; OpenStreetMap
• Zdjęcia wykonane: 2024-07-23, 2019-07-17