Są miejsca ciekawe, są intrygujące, są zachwycające. Do tych ostatnich należy bez wątpienia przepiękny dworzec kolejowy w Kwidzynie. Odwiedziłem to znakomite miejsce podczas wrześniowej wycieczki do tego bardzo ciekawego miasta. Dotarłem samochodem, ale – przynajmniej za najlepszych czasów kolei – do Kwidzyna przyjeżdżano pociągami, pierwszymi w roku 1893. Wtedy to miasto zostało włączone w pruską sieć kolejową, dzięki połączeniu z Malborkiem i Grudziądzem. Początkowo na stacji wzniesiono prosty i tymczasowy dworzec w formie parterowego baraku (warto przy tym zaznaczyć, że takie tymczasowe dworce zachowały się w kliku miejscach do dziś – np. w niedalekiej Gardei). W 1900 roku Kwidzyn zyskał status stacji węzłowej, dzięki połączeniu w Kisielicami, a 9 lat później także z Prabutami i Smętowem po drugiej stronie Wisły. Zapewne pod koniec XIX wieku zbudowano (według projektu Paula Thoemera) właściwy, zachowany do dzisiaj dworzec. To neogotyk w znakomitej postaci: bryła dworca jest nieregularna, dominuje czerwona cegła, a tu i ówdzie można dostrzec znakomite detale. Na zewnątrz to np. ozdobne kraty w oknach i blendy (z obu stron budynku) z białym orłem i herbem Kwidzyna (pierwotnie były to orzeł pruski i herb nawiązujący do zakonu krzyżackiego). Jeszcze ciekawiej jest w środku. Także dlatego, że dworzec przetrwał wojenną zawieruchę oraz nie uległ przebudowom powojennym, jedynie doraźnie remontowany. Dzięki temu zachowało się wiele oryginalnego zdobienia, odkrytego i zabezpieczonego w pracach renowacyjnych w latach 2017-2018. Zobaczymy więc stare, niemieckie napisy informacyjne (np. nad wejściem do dawnej poczekalni III i IV klasy), herby 4 miast (Malborka, Chełmży, Chełmna i Tczewa), liczne ornamenty roślinne, malarstwo patronowe (tzn. przy użyciu szablonów); niezwykła jest też oryginalna stolarka i drewniane stropy. I, co niezwykle ważne – zabytek (wpisany do rejestru w 1988 roku) został przejęty przez samorząd, który pozyskał środki na wspomnianą rewitalizację budynku. Dworzec nadal pełni swoją funkcję pierwotną – choć w nieco ograniczonym zakresie (wewnątrz znajdziemy poczekalnię), najważniejsza wewnątrz jest bowiem biblioteka, zajmująca 3 poziomy, znakomicie wpisująca się w zabytkowy i historyczny charakter miejsca. Odwiedzając Kwidzyn nie można pominąć dworca, trzeba koniecznie zobaczyć bibliotekę, a poza tym zerknąć także z kładki nad torami na pobliski magazyn oraz dom pracowników kolei z przyległym ustępem. A odjechać pociągiem z jednego z nowych peronów, na które prowadzi podziemne przejście z pięknym zadaszeniem. 

• Miejsce: Kwidzyn, pow. kwidzyński, woj. pomorskie
• Geolokalizacja: 53.731456, 18.933181
• Kalendarium: 1899-1900 – budowa; 2017-2018 – rewitalizacja dworca
• Stan: bdb
• Inne: przy liniach kolejowych: 207 Toruń Wschodni – Malbork, 218/238 Myślice – Szlachta (czynnej na odcinku Prabuty – Kwidzyn) oraz zlikwidowanej Kwidzyn – Kisielice; wpisany do rejestru zabytków 01.08.1988 pod numerem 102/87
• Możliwość zwiedzania: tak (wewnątrz m.in. poczekalnia i biblioteka)
• Źródła: karty „Kolej na historię” dostępne w budynku dworca; bazakolejowa.pl, mapy.zabytek.pl, OpenStreetMap
• Zdjęcia wykonane: 2024-09-18