Podczas kilkudniowego pobytu na Dolnym Śląsku nie sposób zobaczyć i zwiedzić wszystkie wartościowe miejsca. Czasami, niestety, trzeba wybierać. Tym większa moja radość, że udało się odwiedzić kilka kultowych wręcz obiektów. Z całą pewnością należy do nich pałac w Gorzanowie (określany też czasem mianem zamku). Jego zwiedzanie to wędrówka niezwykła, z przewodnikiem, po wnętrzach odbudowywanych, restaurowanych, z historią obecną w każdej desce, każdym oknie, każdym detalu. A historia tego obiektu sięga przynajmniej XVI wieku, kiedy to powstał renesansowy dwór, stanowiący główny korpus znanego nam dziś pałacu. W następnym stuleciu rozbudowano go, przebudowując zarazem na pałac, a wkrótce obiekt zyskał wygląd barokowy. Kolejne stulecia przyniosły – jak to zazwyczaj bywało – pewne przebudowy z duchem ówczesnych potrzeb estetycznych i praktycznych. Na początku XX wieku pałac został poddany pracom remontowym i konserwatorskim. II wojna światowa obeszła się z nim łagodnie (nie znalazłem żadnych informacji, by było inaczej), gorzej było już po 1945 roku, kiedy w pałacu zostali zakwaterowani przesiedleńcy z okolic Stanisławowa. Zapewne tylko doraźne prace remontowe, brak ogólnej dbałości o pałac i park prowadziły do coraz gorszego stanu zabytku. W latach 90. ubiegłego stulecia obiekt kupiła osoba prywatna, ale brak właściwych, niezbędnych działań doprowadził pałac do częściowej ruiny. Sytuacja zmieniła się w 2012 roku, kiedy to właścicielem całego kompleksu została Fundacja Pałac Gorzanów. Rozpoczęto remont, otwarto pałac dla zwiedzających, zaczęto organizować ciekawe wydarzenia, jak np. targ staroci, koncerty. Fundacja chce doprowadzić do restauracji i rewitalizacji tego miejsca i ostatecznie uzyskać następujące efekty: „Udostępnienie muzealnych wnętrz pałacowych, reaktywowanie zabytkowego teatru, powstanie miejsca warsztatów artystycznych i edukacyjnych oraz udostępnienie lokalnej społeczności i turystom odrestaurowanego kompleksu jako centrum kulturalnego regionu.” Artystycznego, historycznego i kulturalnego ducha tego miejsca już się czuje; brakuje ducha pałacowego, snującego się po korytarzach, ale ten – być może – pokazuje się podczas nocnego zwiedzania pałacu. A te i w dzień jest niezwykle ciekawe: przepiękna kaplica, teatr z zachowanym oryginalnym wyposażeniem (po 1945 roku został sprytnie zamurowany – mieszkańcy pałacu o nim nie wiedzieli!), stare napisy widzów spektakli, polichromowane belki stropowe, mnóstwo detali, zakamarków. Jest nawet kawiarnia i pokoje, w których można przenocować. A wszystkich wita piękna, bogato zdobiona brama. Pałac w Gorzanowie to miejsce obowiązkowe podczas wizyty na ziemi kłodzkiej, nie mam co do tego żadnych wątpliwości.

• Miejsce: Gorzanów, gm. Bystrzyca Kłodzka, pow. kłodzki, woj. dolnośląskie
• Geolokalizacja: 50.351417, 16.632800
• Kalendarium: XVI w. – budowa renesansowego dworu; l. 20. XVII w. – przebudowa dworu na pałac; 1653-1657 – przebudowa w stylu barokowym; 1735 – drobna przebudowa wnętrz i elewacji; koniec XVIII w. – likwidacja schodów z sali terrena w dół ogrodu; 1900-1906 – remont i konserwacja; od 2012 – prace zabezpieczające, remontowe i konserwatorskie
• Stan: dst+/db-
• Inne: wpisany do rejestru zabytków 01.05.1950 pod numerem 209, 03.06.1957 pod numerem 59/458, 06.05.2011 pod numerem A/5216/209
• Możliwość zwiedzania: tak
• Źródła: Wikipedia, Pałac Gorzanów, mapy.zabytek.gov.pl, OpenStreetMap
• Zdjęcia wykonane: 2023-07-22