Moja wrześniowa wycieczka po Kociewiu była poprzedzona niedzielnym, małżeńskim zwiedzaniem Pelplina (przy okazji Jarmarku Cysterskiego) oraz Gniewu. W tym niedużym miasteczku byłem już kilkanaście lat temu, ale wówczas udało mi się jedynie zobaczyć z zewnątrz miejscowy zamek. Tym razem zamku też nie zwiedziłem, ale owocny w zdjęcia i ciekawy okazał się spacer po centrum miasta. Zaintrygował mnie zwłaszcza jeden zabytek, swoją architekturą przypominający trochę pruską szkołę, a trochę gmach urzędowy z przełomu wieków XIX i XX. Wątpliwości rozwiała tablica informacyjna zawieszona na elewacji budynku: to gmach sądu zbudowany w latach 1907-1908 przez firmę miejscowego majstra budowlanego Ericha Obucha, według projektu architekta Arthura Schulza, także mieszkańca Gniewu (wówczas: Mewe). W budunku umieszczono zarówno sąd, jak i więzienie oraz mieszkania sędziów. Jakże charakterystyczna jest czerwona cegła, ostrołukowe okna, portale, maswerki, blendy, rozety – znakomicie korespondujące z pobliskim zamkiem gotyckim. Najważniejsza jednak różnica między oboma zabytkami (poza oczywistą, czyli czasem powstania) dotyczy ich stanu i użytkowania – dawny sąd prezentuje się dużo gorzej, zwłaszcza jeśli chodzi o dach i okna, z których duża część została zabita deskami i płytami wiórowymi. Obiekt bowiem nie pełni już ani funkcji sądu, ani późniejszych funkcji mieszkalnych – w 2014 opustoszał, mieszkańcy zostali wykwaterowani. Zabytek (nie wpisany do rejestru) stoi i niszczeje. Czy jego dobry czas, podobnie jak gotyckiego sąsiada, jeszcze nadejdzie, nim zniszczenia będą większe i nieodwracalne? 

• Miejsce: Gniew, gm. Gniew, pow. tczewski, woj. pomorskie
• Lokalizacja GPS: 53.835686, 18.826945
• Kalendarium: 1907-1908 – budowa; 2014 – opuszczony przez ostatnich lokatorów
• Stan: dst-
• Możliwość zwiedzania: nie
• Inne: –
• Źródła: pomorskie.travel, DawnyGniew, tablica informacyjna na elewacji zabytku, OpenStreetMap
• Zdjęcia wykonane: 2025-09-21