„Salve” – te oto słowo zobaczycie, wchodząc po schodkach do głównego wejścia olsztyńskiej perły secesji, czyli kamienicy zlokalizowanej przy ul. Dąbrowszczaków 3, w zasadzie na rogu z ulicą Krzysztof Mrongowiusza w Olsztynie. Choć to kamienica, to jej przepiękna architektura, skomplikowana bryła przywodzi na myśl bardziej willę, a nawet pałacyk. I takie też różne określenia możemy spotkać, ale zawsze pojawia się w nich nazwisko Naujack. Otto Naujack, właściciel cegielni, radny miejski i w końcu rentier, który na początku XX wieku zakupił kilka miejskich parcel w śródmieściu, na których wybudował kamienice czynszowe. Ta przy Dąbrowszczaków 3 była jedną z nich (powstała na miejscu innego budynku). Wzniesiono ją w 1907 roku, a inwestor przez jakiś czas sam w niej mieszkał na parterze. Wśród lokatorów mieszkań znajdowali się zwłaszcza pracownicy niedalekiego sądu, lekarze (w tym dentyści), czy adwokat. Wysokie piwnice zajmował sklep Koła Gospodyń Domowych. Czarną kartę w dziejach „pałacyku” zapisał czas II wojny światowej – gdy swą siedzibę miała w nim SS – oraz tuż po wojnie, gdy zajmował go Urząd Bezpieczeństwa Publicznego. Później ulokowano w nim m.in. przedszkola, żłobek, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, sklep, mieszkania kwaterunkowe – zapewne w tym samym czasie kamienica nie pełniła łącznie wszystkich tych funkcji, ale można przypuszczać, że nie służyło to zabytkowemu budynkowi (wpisanemu do rejestru w 1989). Rok 2008 przyniósł upragniony remont, a obiekt zaadaptowano na siedzibę Miejskiego Ośrodka Kultury. Czas do odjazdu pociągu (i powrotu do domu z wycieczki do Olsztyna) nie pozwolił mi na dokładne zwiedzanie (a zakładam, że nie jest to niemożliwe), wszedłem więc tylko kilka metrów za drzwi i to wystarczyło, by kamienica rzuciła na mnie swój secesyjny urok, przejawiający się w nieustannym zachwycie… Drzwi, witraż, balustrada – chociaż to udało mi się zobaczyć w środku. Ale pięknie jest i z zewnątrz, gdzie dojrzeć można choćby moje ulubione detale: datę (1907) i monogram inwestora (ON – Otto Naujack). Do tego całe mnóstwo innych zdobień, różnej wielkości i kształtu okna, balkon, rzygacz. Nie bez podstaw Kamienica Naujacka jest określana jako jeden z najpiękniejszych zabytków Olsztyna.

• Miejsce: Olsztyn, woj. warmińsko-mazurskie
• Lokalizacja GPS: 53.778869, 20.482527
• Kalendarium: 1907 – budowa; 2008 – remont i adaptacja na siedzibę Miejskiego Ośrodka Kultury
• Stan: bdb
• Możliwość zwiedzania: tak (siedziba Miejskiego Ośrodka Kultury)
• Inne: wpisana do rejestru zabytków 19.01.1989 (nr A-1762)
• Źródła: mapy.zabytek.gov.pl, zabytek.pl, mok.olsztyn.pl, atrakcje.olsztyn.pl; OpenStreetMap
• Zdjęcia wykonane: 2025-08-16