Spontaniczny wyjazd i kolejna odwiedzona perełka, która była gdzieś tam na mojej liście miejsc do zobaczenia, ale raczej daleko. Okazało się, że zupełnie niesłusznie, że Chrystkowo w powiecie świeckim trzeba odwiedzić szybciej – bo zdecydowanie warto. Znajduje się tam prawdziwy skarb budownictwa wiejskiego – pomenonicka chata z roku 1770, stanowiąca oryginalnie ważną (czy raczej najważniejszą) część tej olenderskiej zagrody. Owa chata, mimo XIX-wiecznej przebudowy, zachowała mnóstwo oryginalności – by wspomnieć o stolarce okiennej i drzwiowej z XVIII (i połowy XIX) wieku, czy stropach belkowych i więźbie dachowej także z XVIII stulecia. Budynek przez wiele lat pełnił funkcje mieszkalne, od 1995 roku stanowi siedzibę Ośrodka Dydaktyczno-Muzealnego Zespołu Parków Krajobrazowych Chełmińskiego i Nadwiślańskiego. I, co niezwykle ważne, zabytek można zwiedzać, choć przed wyprawą warto zorientować się, czy w dany dzień jest otwarty. Wczoraj miałem dużo szczęścia – akurat na miejscu był pan przewodnik, który oprowadził po chacie – zarówno parterze z izbami, sieniami, kuchnią i komorą, jak i po piętrze, pełniącym oryginalnie funkcję spichlerza. A w środku można oglądać wiele niesamowitych eksponatów związanych z działalnością i codziennym życiem mieszkańców okolicznych wsi – to np. urządzenia do połowu ryb, maszyny do szycia, gofrownice, maszyny do wyrobu lodów, podkowy, a nawet stare… odbiorniki radiowe. Jest też stary (nadal czynny!) piec kaflowy i kaflowa kuchnia (palenisko). Wiejski klimat tego miejsca podkreślała obecność krowy Ireny z charakterystycznym dzwonkiem, pasącej się tuż obok. Chrystkowo położone jest nie tak daleko od drogi ekspresowej S5, ale bezpośredni dojazd odbywa się lokalnymi drogami asfaltowymi. Zdecydowanie warto – decyzja o odwiedzeniu pomenonickiej chaty w Chrystkowie była strzałem w dziesiątkę!

• Miejsce: Chrystkowo, gm. Świecie, pow. świecki, woj. kujawsko-pomorskie
• Geolokalizacja: 53.321195, 18.316360
• Kalendarium: 1770 – budowa; 4 ćw. XIX – przebudowa; od 1995 – Ośrodek Dydaktyczno-Muzealny Zespołu Parków Krajobrazowych Chełmińskiego i Nadwiślańskiego; 1998 – nowe pokrycie dachowe; od 2013 – prace remontowo-konserwatorskie
• Stan: db+
• Możliwość zwiedzania: tak (w określonych terminach i godzinach)
• Inne: wpisana do rejestru zabytków 06.04.1992 pod numerem A/306/1
• Źródła: mapy.zabytek.gov.pl, zabytek.pl, parki.kujawsko-pomorskie.pl, Wikipedia, OpenStreetMap
• Zdjęcia wykonane: 2024-08-03