O Księżym Młynie w Łodzi pisałem wielokrotnie, nie tylko tu – na blogu, ale także na moim profilu FB i w przewodniku pt. „Moje Magiczne Miejsca: Polska (…)”. Nie tylko tam znajdują się domy robotnicze pracowników fabrycznych, zwane famułami. Podobnie, jak Karol Schiebler zrobił jego rywal, Izrael Poznański – właściciel wielkiej fabryki, w której dziś mieści się m.in. centrum handlowe Manufaktura. Pięknie odrestaurowane budynki na północ od ulicy Ogrodowej kontrastują jednak z tymi położonymi po południowej stronie ulicy. To właśnie famuły, stanowiące niegdyś osiedle domów robotniczych fabryki Izraela Poznańskiego – 3 budynki pod numerami 24, 26 i 28. Ceglane, kilkukondygnacyjne, wieloosiowe, z podwórzami częściowo zamkniętymi od południa. Pierwsze 2 powstały w latach 1879-1882, 3. wzniesiono w roku 1896. Robotnicy mieli do dyspozycji mieszkania małe, o powierzchni przeciętnie 35 m2, składające się z pokoju, kuchni i spiżarni. Dziś wszystkie 3 budynki są opuszczone niemal w całości i znajdują się – mimo figurowania w rejestrze zabytków – w niezbyt dobrym stanie technicznym. Na szczęście przynajmniej obiekt pod numerem 24 ma dostać nowe życie – jako budynek pełniący funkcje mieszkalne, usługowe, biurowe i hostelu. Kiedy fotografowałem go w kwietniu br. widać było, że jest w trakcie prac remontowych (został skuty tynk). Artykuły znalezione w internecie wskazują zaś, iż właściwe prace miały ruszyć latem. Mniej szczęścia, jak dotąd, mają budynki pod numerami 26 i 28. Zostały wystawione na sprzedaż. Pozostaje mieć nadzieję, iż znajdzie się nabywca, który i tym zabytkom przywróci dawny blask i nada im właściwą funkcję. Obecnie opuszczone intrygują i niemal tworzą wokół siebie aurę naznaczoną dreszczykiem prawie jak z horroru: kiedyś żywe, dziś uśpione. A do kwestii imperium Izraela Poznańskiego wrócę na blogu jeszcze kilka razy.

• Miejsce: Łódź, woj. łódzkie
• Geolokalizacja: 51.778181, 19.447842 (ul. Ogrodowa 24), 51.778005, 19.446107 (ul. Ogrodowa 26), 51.777899, 19.444608 (ul. Ogrodowa 28)
• Data budowy: 1879-1882, 1896 – budowa
• Stan: dst
• Inne: wpisane do rejestru zabytków 20.01.1971 pod numerem A/45
• Możliwość zwiedzania: nie
• Źródła: mapy.zabytek.gov.pl, uml.lodz.pl, muratorplus.pl, ogrodowa24.com, investmap.pl, Krzysztof Stefański, Wielkie rody fabrykanckie Łodzi i ich rola w ukształtowaniu oblicza miasta, Księży Młyn Dom Wydawniczy, Łódź 2014; OpenStreetMap
• Zdjęcia wykonane: 2023-04-19