Jak co roku około 1 listopada pojawia się na blogu wpis o cmentarzu. Tym razem zapraszam na wirtualną wycieczkę do miejsca niezwykłego – do wsi Stogi na Żuławach Wiślanych. Znajduje się tam nieczynny cmentarz menonicki, zajmujący obszar 2,6 ha, podzielony na 6 kwater. Karta cmentarza z 1985 roku podaje, iż został założony w poł. XVIII w. (niektóre źródła wskazują dokładną datę 1768), a najstarszy istniejący nagrobek pochodzi z 1802 roku. Ta sama karta podaje liczbę 90 nagrobków wolnostojących i 260 mogił. Wśród nagrobków przeważają stele, czyli ustawione pionowo płyty, przeważnie kamienne. Na jednej z nich znalazłem współczesną tabliczkę z 2005 roku, dokumentującą odwiedziny amerykańskiej rodziny pochowanej osoby. Uwagę zwracają subtelne zdobienia steli – wśród nich liczne i nieprzypadkowe symbole, a także inne nagrobki, jak ten z motywem militarnym. Cmentarz otoczony jest licznymi starymi drzewami z 300-letnim dębem na czele. Podobno do końca lat 50. ubiegłego wieku obok znajdowała się menonicka świątynia. Dziś w sąsiedztwie znajduje się mały cmentarz katolicki i współczesny kościół, a obok niego parking, na którym można zostawić samochód i oznakowaną ścieżką podejść do menonickiego cmentarza, by w ciszy i szumie drzew zagłębić się w historię tego wyjątkowego miejsca, jak i całej okolicy – Żuław Wiślanych, które stanowią dla mnie jedno z najbardziej intrygujących miejsc wciąż czekających na odkrycie.

• Miejsce: Stogi, gm. Malbork, pow. malborski, woj. pomorskie
• Geolokalizacja: 54.070833, 18.980416
• Data założenia: poł. XVIII w.
• Wyznanie: menonickie
• Stan: db
• Powierzchnia: 2,6 ha
• Inne: nieczynny, wpisany do rejestru zabytków 30.08.1989 pod numerem 44/78
• Możliwość zwiedzania: tak
• Źródła: Wikipedia, mapy.zabytek.gov.pl, zabytek.pl, Wikipedia, Kochamy Żuławy, OpenStreetMap
• Zdjęcia wykonane: 2022-07-04