Wieś Gnojewo, leżąca na południe od DK 22, na odcinku między Wisłą a Malborkiem, ma przynajmniej cztery ciekawe zabytki do obejrzenia. Dwa z nich, leżące naprzeciwko siebie, sfotografowałem podczas powrotu z tegorocznego, wakacyjnego wyjazdu nad Bałtyk. Pierwszy z nich to kościół pw. św. Szymona i Judy Tadeusza. Trzeba w tym miejscu wspomnieć, że to niejedyna świątynia we wsi o tym wezwaniu – kilkadziesiąt metrów w kierunku wschodnim znajdziemy mniejszy i młodszy kościół, cały czas użytkowany. A co ze starszym? Jego historia jest dość zawiła. Otóż, zbudowano go około 1340 roku jako obiekt… szkieletowy. Kilkadziesiąt lat później pierwotna konstrukcja została obudowana cegłą. Od początku był to kościół katolicki. W 1819 roku przejęli go ewangelicy, dobudowując niezwłocznie zakrystię, a w latach 1853-1854 ceglaną wieżę, w miejsce drewnianej. Celom sakralnym służył do 1945 roku; po wojnie był użytkowany m.in. jako magazyn. W 1959 roku został wpisany do rejestru zabytków. W 1973 roku przekazano go parafii w Szymankowie, ale ta nie podjęła się remontu ze względów finansowych. Odpowiednie prace podjęto dopiero w obecnym stuleciu, kiedy to w 2009 roku zabytek został użyczony czasowo na 10 lat przez TOnZ Oddział w Gdańsku, a w 2019 roku diecezji elbląskiej. Na pewno miały miejsce pewne prace remontowe, zabezpieczające kościół, ale już na pierwszy rzut oka widać, że potrzeba dużo więcej. Ważne jest to, że teren wokół kościoła jest ogrodzony (stąd zdjęcia z odległości), a wysoka trawa skoszona. Rozrośnięte drzewa i gospodarstwo od południa skutecznie jednak uniemożliwiły wykonanie satysfakcjonujących zdjęć – tym bardziej, że nie ma dostępu także do przykościelnego cmentarza ewangelickiego, również wpisanego do rejestru zabytków. Oby kościół doczekał się pełnego remontu i został udostępniony do zwiedzania – tym bardziej, że na jego stropie zachowała się barokowa polichromia z 1717 roku, o tematyce apokaliptycznej, z pewnością warta zachowania i zobaczenia.

• Miejsce: Gnojewo, gm. Miłoradz, pow. malborski, woj. pomorskie
• Wyznanie: rzymskokatolickie / ewangelickie
• Diecezja: –
• Dekanat: –
• Kalendarium: ok. 1340 – budowa; 2 poł. XIV w. – omurowanie konstrukcji ryglowej; 1819 – do elewacji wschodniej dobudowano zakrystię; 1853-1854 – dobudowana murowana wieża (w miejsce drewnianej); 1908-1909 – gruntowny remont wieży; pocz. XXI w. – prace remontowe
• Stan: zły
• Możliwość zwiedzania: nie
• Inne: wpisany do rejestru zabytków 02.12.1959 pod numerem 22/N
• Źródła: Wikipedia, mapy,zabytek.gov.pl, zabytek.pl; Michał Piotrowski, Zapomniane miejsca. Pomorskie. Część południowa, Wydawnictwo CM, 2021; OpenStreetMap
• Zdjęcia wykonane: 2022-07-04