Do dzisiejszego wpisu przygotowywałem się już jakiś czas, a materiał fotograficzny zebrałem podczas dwóch, oddalonych od siebie czasowo, wizyt – w 2017 i 2021 roku. Chodzi o Gdańsk i dawny cmentarz Bożego Ciała. To miejsce niezwykłe, które koniecznie trzeba odwiedzić i zobaczyć podczas wizyty na Górze Gradowej z fortyfikacjami i Centrum Hevelianum. Zazwyczaj piszę na blogu o cmentarzach – nawet jeśli są już nieczynne, zapomniane. W tym przypadku mamy do czynienia z nekropolią nie tylko zamkniętą, ale i zlikwidowaną. Nekropolią starą (zresztą, nazywana była „pierwszą” lub „starą” właśnie), założoną pod koniec XIV wieku i związaną z pobliskim szpitalem pw. Bożego Ciała. Przez większość swojej historii chowano na nim ewangelików. Komunistyczne władze zdecydowały o jego zamknięciu w 1956 roku; mimo wpisania w tym samym roku do rejestru zabytków wraz z zespołem poszpitalnym cmentarz został zlikwidowany w latach 70. XX wieku. Ocalał jedynie grobowiec rodziny Klawitterów, znanych przede wszystkim ze stoczni, założonej w 1827 roku, działającej do 1931 roku. Na obelisku znajdziemy nazwiska pochowanych członków rodziny: Johanna Wilhelma (1801-1863), Juliusa WIlhelma (1830-1910) i Carla Williama (1856-1929). Obok obelisku znajduje się kamień, na którym wyryto imię i nazwisko Justusa Klawittera, zmarłego w 1979, zapewne pochowanego w innym miejscu (to już był czas po likwidacji cmentarza Bożego Ciała). Grobowiec otoczony jest ozdobną, metalową balustradą. Około 50 m na południe od miejsca pochówku Klawitterów znajdziemy granitową tablicę pamiątkową z 2007 roku – jedną z 16 podobnych w Gdańsku – upamiętniającą zlikwidowany cmentarz Bożego Ciała. Ale to niejedyne świadectwo pamięci: około 20 m w kierunku zachodnim utworzono w latach 2000-2002 Cmentarz Nieistniejących Cmentarzy – symboliczną nekropolię upamiętniającą zlikwidowane w Gdańsku po 1945 cmentarze różnych wyznań. Aż nie chce się wierzyć, że takich cmentarzy było 27…

• Miejsce: Gdańsk (woj. pomorskie)
• Wyznanie: przez większość czasu ewangelickie
• Data założenia: koniec XIV w. (zamknięty w 1956, zlikwidowany w l. 70. XX w.)
• Stan: bdb (pozostały 1 grobowiec – rodziny Klawitterów)
• Inne: wpisany do rejestru zabytków 16.12.1956 pod numerem 48/15/56 i 31.10.1988 pod numerem A-1061 jako część zespołu poszpitalnego pw. Bożego Ciała; nieczynny – zlikwidowany
• Możliwość zwiedzania: tak
• Źródła: Jan Daniluk, Dzieje Fortu. Spacerownik, Hevelianum, Gdańsk 2021; mapy.zabytek.gov.pl, zabytek.pl, Gedanopedia, OpenStreetMap
• Zdjęcia wykonane: 2021-08-26, 2017-01-14