Oliwa, dziś część Gdańska, kojarzy mi się niezmiennie z wycieczkami i odwiedzinami rodziny, spacerami po miejscowym parku i zwiedzaniem ZOO. Wówczas moje podróże odbywały się koleją, a stacją końcową była Gdańsk Oliwa. Po wielu, wielu latach wróciłem tam, dosłownie kilka dni temu, by zobaczyć i sfotografować dworzec kolejowy. Co ciekawe, dopiero co, na początku tegorocznego marca, został wpisany do rejestru zabytków – razem z pobliskim budynkiem toalet, zadaszeniem przejścia podziemnego (wraz z samym tunelem), magazynem, dawną nastawnią, placem przydworcowym oraz peronem dalekobieżnym. Do 2012 stacja, a dziś przystanek osobowy Gdańsk Oliwa, znajduje się na 2 liniach kolejowych: młodszej, uruchomionej w latach 50. ubiegłego wieku linii 250 Gdańsk Śródmieście (początkowo Gdańsk Główny) – Rumia (czyli popularnej SKM) oraz starszej o numerze 202, łączącej Gdańsk Główny i Stargard. Ta droga żelazna, w interesującej nas części z oliwską stacją, powstała w latach 1867-1870 i połączyła Gdańsk ze Słupskiem (i dalej – z Koszalinem i Stargardem). Dworzec w Oliwie zbudowano w latach 1869-1870. Do dziś zachował się w dobrym, mało zmienionym stanie, głównie jeśli chodzi o bryłę, rzut i kompozycję. Zmianie uległa z czasem elewacja dworca, przez otynkowanie, likwidację oprawy otworów okiennych i drzwiowych, czy wymianę stolarki. Ale zachował się np. piękny, drewniany ornament zdobiący szczyt budynku od strony placu. Koniecznie trzeba też zobaczyć ładne zadaszenie zejścia do przejścia podziemnego między peronami oraz budyneczek dawnej poczekalni na peronie dalekobieżnym (linii 202), mieszczący dziś kawiarnię. Dworzec od jakiegoś już czasu czeka na remont, podobnie jak tunel między peronami, w którym rzuca się w oczy miejsce po częściowo skutych kafelkach. To niestety wynik pseudoremontu z 2022 roku. Wyrządzono wówczas szkody w substancji zabytkowej. Rozpoczęcie procedury wpisu do rejestru zabytków (także w 2022, kilka miesięcy po zniszczeniu kafli) zatrzymało dewastację, a wpis sprzed 2,5 miesiąca daje nadzieję na przeprowadzenie remontu we właściwy sposób, zgodnie z wytycznymi konserwatorskimi.

• Miejsce: Gdańsk, woj. pomorskie
• Lokalizacja GPS: 54.410107, 18.571282
• Kalendarium: 1869-1870 – budowa; 2025 – wpis do rejestru zabytków
• Stan: db+
• Inne: przy linii kolejowej 202 Gdańsk Główny – Stargard i 250 Gdańsk Śródmieście – Rumia
• Możliwość zwiedzania: tak (w części przeznaczonej dla podróżnych)
• Źródła: staraoliwa.pl, bazakolejowa.pl; OpenStreetMap
• Zdjęcia wykonane: 2025-05-23