GĄSKI

W drugim odcinku cyklu prezentującego obiekty towarzyszące latarniom morskim zajrzymy do Gąsek, zwiedzając wirtualnie niezwykłą latarnianą „twierdzę”.

Wraz z wieżą latarni morskiej w Gąskach, wybudowaną w latach 1876-1877 powstał szereg budynków pomocniczych. Materiały do budowy dostarczano morzem i rozładowywano na specjalnym pomoście. Cały zespół obiektów latarni morskiej zajął plac w kształcie prostokąta o wymiarach 45×80 m i został otoczony ceglanym murem. Czerwona cegła, zresztą, użyta została do zbudowania każdego z obiektów: dwukondygnacyjnego budynku mieszkalnego, stodoły, budynku gospodarczego i maszynowni. Ponadto, dom latarników, przykryty dwuspadowym dachem krytym dachówką otrzymał od strony zachodniej okładzinę z płytek eternitowych, mających chronić go przed porywistymi wiatrami zachodnimi, którym często towarzyszą deszcze. Na teren tej swoistej „twierdzy” prowadzi od wschodu brama, a od północy furta. Latarnicy często z nich korzystali, gdyż poza murem znajdowały się pola uprawne do nich należące.

Zapewne w latach powojennych dobudowano od strony północnej, tuż przy latarni jeszcze jeden budynek, w którym mieści się Obchód Obrony Wybrzeża w Pleśnej. Cały teren zmienia się nieco podczas sezonu turystycznego, zapełniany przez parasole i stoiska z pamiątkami.

14 sierpnia 2008 roku cały kompleks, obejmujący: latarnię morską, dom latarników, stodołę, budynek inwentarski oraz ogrodzenie-mur doczekał się wpisu do rejestru zabytków województwa zachodniopomorskiego pod numerem A-363.

Plan oryginalnych zabudowań latarni morskiej w Gąskach

Gąski. Ogrodzenie i brama.

Gąski. Furta północna.

Gąski. Dom mieszkalny latarników.

Gąski. Budynek gospodarczy.

Gąski. Stodoła (w głębi, z lewej).

Gąski. Maszynownia.

Gąski. Współczesny budynek – Obchód Obrony Wybrzeża w Pleśnej

Gąski. Fragment bruku ukrytego pod asfaltem, obok bramy.

Źródła:

• Rejestr Zabytków Województwa Zachodniopomorskiego
• Antoni F. Komorowski, Iwona Pietkiewicz, Adam Sulczewski, Morskie drogowskazy polskiego wybrzeża, Fundacja Promocji Przemysłu Okrętowego i Gospodarki Morskiej, Gdańsk 2011
• Małgorzata Rajchowiak, Gąski. Latarnia morska, Wydawnictwo ZET, Wrocław 2001